Çayı çox içmək orqanizmə nə edir? – Həddindən artıq çay içənlər bunu bilməlidir

Çay Azərbaycan mətbəxinin və gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Səhər yeməyində, qonaq qəbul edərkən, iş zamanı və hətta günün sonunda bir fincan isti çay içmək bir çox insan üçün adi vərdişdir. Lakin faydalı içki kimi qəbul edilən çayın həddindən artıq miqdarda istehlakı bəzi insanlarda müxtəlif narahatlıqlara səbəb ola bilər.

Veten.az-ın Sağlamlıq bölməsi bu dəfə çayı çox içməyin orqanizmə təsirlərini, həddindən artıq çay qəbulunun hansı hallarda problem yarada biləcəyini və çay içərkən nələrə diqqət edilməli olduğunu araşdırır.

Çayın tərkibində nə var?

Qara və yaşıl çayın tərkibində kofein, polifenollar və digər bioloji aktiv maddələr mövcuddur. Çayın təsiri onun növündən, dəmlənmə müddətindən, istifadə olunan miqdardan və insanın kofeinə həssaslığından asılı olaraq dəyişə bilər.

Çayın tərkibindəki kofein müəyyən miqdarda insanın ayıq və diqqətli qalmasına kömək edə bilər. Məhz buna görə bəzi insanlar yorğunluq hiss etdikdə çay və ya qəhvəyə üstünlük verirlər.

Lakin miqdar artdıqca kofeinin təsiri də daha çox hiss oluna bilər.

Çayı çox içmək yuxusuzluq yarada bilər

Həddindən artıq çay içməyin ən çox rast gəlinən təsirlərindən biri yuxu ilə bağlı problemlərdir.

Çayın tərkibindəki kofein beyində oyaqlığı artırır. Xüsusilə axşam və gecə saatlarında çoxlu çay içmək bəzi insanlarda yuxuya getməyi çətinləşdirə, yuxunun keyfiyyətini azalda bilər.

Əgər gecələr yata bilmirsinizsə və gün ərzində çoxlu çay içirsinizsə, xüsusilə axşam saatlarında qəbul etdiyiniz çayın miqdarına diqqət yetirmək faydalı ola bilər.

Ürəkdöyünmə və narahatlıq yarada bilər

Kofeinə həssas insanlarda çoxlu miqdarda çay istehlakı ürəkdöyünmə, əsəbilik, titrəmə və narahatlıq hissi ilə müşayiət oluna bilər.

Bu təsirlər hər kəsdə eyni şəkildə yaranmır. Bəzi insanlar kofeinə daha həssas olur və az miqdarda çay içdikdən sonra belə özlərini narahat hiss edə bilirlər.

Əgər çay içdikdən sonra ürəkdöyünmə və ya güclü narahatlıq hiss edirsinizsə, qəbul etdiyiniz kofein miqdarını azaltmaq və davamlı simptomlar olduqda həkimlə məsləhətləşmək lazımdır.

Mədədə narahatlıq yarada bilər

Çayın, xüsusilə də acqarına və çox miqdarda qəbul edilməsi bəzi insanlarda mədə narahatlığına səbəb ola bilər.

Güclü dəmlənmiş çay bəzi şəxslərdə mədə yanması, ürəkbulanma və diskomfort hissini artıra bilər.

Mədə həssaslığı olan insanların çayı çox tünd dəmləməməsi və acqarına həddindən artıq çay içməməsi daha məqsədəuyğun ola bilər.

Çay dəmirin mənimsənilməsinə təsir edə bilər

Çayda olan bəzi birləşmələr qida ilə qəbul edilən dəmirin, xüsusilə bitki mənşəli dəmirin orqanizm tərəfindən mənimsənilməsini azalda bilər.

Bu səbəbdən dəmir çatışmazlığı və ya qanazlığı problemi olan insanların yeməklə birlikdə və ya yeməkdən dərhal sonra çoxlu çay içməsi uyğun olmaya bilər.

Çayla yemək arasında müəyyən müddət saxlamaq dəmirin mənimsənilməsi baxımından daha əlverişli ola bilər.

Xüsusilə dəmir çatışmazlığı diaqnozu qoyulmuş şəxslər bu məsələni həkimlə müzakirə etməlidirlər.

Çox çay içmək baş ağrısına səbəb ola bilərmi?

Kofein bəzi insanlarda baş ağrısına təsir göstərə bilər. Maraqlı məqam isə odur ki, müntəzəm olaraq yüksək miqdarda kofein qəbul edən insanlarda kofeinin qəfil azaldılması da baş ağrısı və yorğunluq yarada bilər.

Bu səbəbdən hər gün çoxlu çay içən şəxslər miqdarı birdən-birə kəskin azaltmaq əvəzinə, ehtiyac olduqda tədricən azaltmağı düşünə bilərlər.

Tez-tez sidiyə getməyə səbəb ola bilər

Kofein bəzi insanlarda sidik ifrazını artıra bilər. Çoxlu miqdarda çay içən şəxs buna görə gün ərzində daha tez-tez tualetə getmək ehtiyacı hiss edə bilər.

Bu təsir xüsusilə qısa müddət ərzində böyük miqdarda kofein qəbul edildikdə daha nəzərəçarpan ola bilər.

Çayın dişlərə təsiri

Çayın tərkibində diş səthində ləkələrin yaranmasına səbəb ola bilən maddələr mövcuddur. Xüsusilə qara çayın tez-tez və çox istehlakı zamanla dişlərin rənginin tündləşməsinə səbəb ola bilər.

Bundan əlavə, çaya çox miqdarda şəkər əlavə etmək ağız və diş sağlamlığı baxımından əlavə risk yaradır.

Çay içdikdən sonra ağız gigiyenasına diqqət etmək, dişləri müntəzəm təmizləmək və şəkərli içkilərin miqdarını azaltmaq faydalıdır.

Şəkərli çay daha böyük problem yarada bilər

Bəzən problemin özü çaydan çox, ona əlavə edilən şəkərin miqdarı olur.

Gündə bir neçə dəfə və hər dəfə çoxlu şəkərlə çay içmək gün ərzində qəbul edilən əlavə şəkərin miqdarını əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər. Bu isə uzun müddətdə artıq kalori qəbuluna və diş sağlamlığı ilə bağlı problemlərə töhfə verə bilər.

Çayı tədricən daha az şəkərlə içməyə alışmaq daha sağlam seçim ola bilər.

Gündə nə qədər çay içmək olar?

“Gündə neçə stəkan çay içmək olar?” sualının hamı üçün eyni cavabı yoxdur.

Çayın təsiri onun növündən, dəmlənmə gücündən, porsiyanın ölçüsündən və ümumi kofein qəbulundan asılıdır. Bundan başqa, insanın yaşı, fərdi həssaslığı və sağlamlıq vəziyyəti də nəzərə alınmalıdır.

Əsas məsələ yalnız stəkan sayını hesablamaq deyil, gün ərzində qəbul edilən ümumi kofein miqdarına diqqət yetirməkdir.

Xüsusilə axşam saatlarında çay içən və yuxu problemi yaşayan şəxslər çay qəbulunu azaltmağı və daha erkən saatlara keçirməyi sınaya bilərlər.

Çayı necə daha sağlam içmək olar?

Çaydan tamamilə imtina etmək əksər insanlar üçün vacib deyil. Daha önəmlisi onu ölçülü şəkildə qəbul etməkdir.

Bunun üçün:

• Çayı həddindən artıq tünd dəmləməyin;
• Gün ərzində qəbul etdiyiniz ümumi kofein miqdarına diqqət edin;
• Yatmazdan əvvəl çoxlu çay içməyin;
• Çayı acqarına çox miqdarda qəbul etməyin;
• Yeməklə birlikdə çoxlu çay içməməyə çalışın;
• Çaya əlavə etdiyiniz şəkərin miqdarını azaldın;
• Gün ərzində kifayət qədər su içməyi unutmayın;
• Dəmir çatışmazlığınız varsa, çay qəbulunu yeməklərdən ayırmaq barədə həkiminizlə məsləhətləşin.

Kimlər çay qəbuluna daha çox diqqət etməlidir?

Kofeinə həssas insanlar çay qəbuluna xüsusilə diqqət etməlidirlər. Yuxusuzluq, ürəkdöyünmə, narahatlıq və mədə problemləri yaşayan şəxslərdə həddindən artıq çay istehlakı şikayətləri artıra bilər.

Hamilə və süd verən qadınlar, uşaqlar və müəyyən xəstəlikləri olan şəxslər isə kofein qəbulunun miqdarını həkim tövsiyəsinə uyğun müəyyənləşdirməlidirlər.

Bəs çayın faydaları yoxdurmu?

Əlbəttə, var. Çayın tərkibində müxtəlif antioksidant xüsusiyyətli birləşmələr mövcuddur və şəkər əlavə edilmədən, ölçülü şəkildə içilən çay sağlam qidalanmanın bir hissəsi ola bilər.

Problem çayın özündən daha çox həddindən artıq istehlakda və fərdi sağlamlıq vəziyyətinin nəzərə alınmamasında yarana bilər.

Başqa sözlə, “çay zərərlidir” və ya “çay tamamilə faydalıdır” kimi qəti yanaşma düzgün deyil. Miqdar və insanın fərdi xüsusiyyətləri əsas rol oynayır.

Nəticə

Çay gündəlik həyatımızda sevilən içkilərdən biridir və ölçülü şəkildə qəbul edildikdə bir çox insan üçün problem yaratmır. Lakin həddindən artıq çay içmək, xüsusilə də tünd və kofeinli çayı günün gec saatlarında qəbul etmək yuxusuzluq, narahatlıq, ürəkdöyünmə və mədə diskomfortu kimi problemlərə səbəb ola bilər.

Bundan əlavə, çayın yeməklə birlikdə çox qəbul edilməsi dəmirin mənimsənilməsinə təsir göstərə bilər. Çaya çoxlu şəkər əlavə etmək isə əlavə şəkər qəbulunu artırır.

Ona görə də çay içərkən əsas prinsip ölçülü olmaq və orqanizmin verdiyi reaksiyalara diqqət etməkdir. Əgər çay qəbul etdikdən sonra davamlı narahatlıq, ürəkdöyünmə, yuxusuzluq və ya digər simptomlar yaranırsa, səbəbi müəyyənləşdirmək üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.