Dünyanın müxtəlif ölkələrində sosial şəbəkələr vasitəsilə yayılan qorxulu iddialar milyonlarla insanı narahat etməyə başlayıb. Paylaşımlarda elektrik enerjisinin kəsiləcəyi, internetin işləməyəcəyi, bank hesablarına girişin mümkün olmayacağı və mağazalarda ərzaq qıtlığının yaranacağı bildirilir.
Veten.Az bildirir ki, Hətta bütün bu hadisələrin baş verəcəyi konkret tarixlər də açıqlanır. Bəs həqiqətən dünyanı böyük fəlakət gözləyir, yoxsa insanları təşvişə salan növbəti sosial şəbəkə şayiəsi ilə qarşı-qarşıyayıq?
13 noyabr 2026 – Dünyanın sonu üçün bu tarix niyə seçilib?
Son günlər ən çox müzakirə olunan tarixlərdən biri 13 noyabr 2026-cı ildir. Bu tarixin əsasında 1960-cı ildə “Science” jurnalında dərc edilmiş elmi araşdırma dayanır.
Fizik Haynts fon Förster və həmkarları dünya əhalisinin artım sürətini araşdıraraq belə bir nəticəyə gəlmişdilər ki, mövcud artım tempi dəyişmədən davam edərsə, riyazi model 2026-cı il noyabrın 13-də qeyri-mümkün həddə çatacaq.
Lakin bu araşdırma dünyanın həmin gün məhv olacağını bildirmirdi. Söhbət yalnız əhali artımına dair riyazi hesablamadan gedirdi. Sonrakı illərdə doğum səviyyəsinin dəyişməsi də bu modelin ilkin fərziyyələrini etibarsız edib.
Buna baxmayaraq, köhnə elmi araşdırma sosial şəbəkələrdə dünyanın sonu ilə bağlı proqnoz kimi təqdim olunur.
17 noyabrda internet və bank sistemləri çökəcək?
Digər narahatedici iddia noyabrın 17-si ilə bağlıdır. Sosial şəbəkələrdə həmin gün qlobal kiberhücum baş verəcəyi, bank sistemlərinin, internetin və mühüm xidmətlərin fəaliyyətinin dayanacağı iddia edilir.
Qazaxıstanın “Tengrinews” nəşrinin noyabrın 3-də yayımladığı araşdırmada bu iddiaların sosial şəbəkələrdə yayılan anonim məlumatlara əsaslandığı qeyd olunur.
Paylaşımlarda insanlara əvvəlcədən nağd pul, su, ərzaq və hətta qızıl ehtiyatı toplamaq tövsiyə edilir. Ancaq noyabrın 17-də qlobal sistemlərin çökəcəyini təsdiqləyən etibarlı sübut yoxdur.
“Simpsonlar” da böyük fəlakəti əvvəlcədən göstərib?
Dünyada yayılan panika dalğasına məşhur “The Simpsons” animasiya serialı da daxil edilib.
Bəzi sosial şəbəkə istifadəçiləri serialın elektrik enerjisinin kəsilməsi ilə bağlı epizodunu 2026-cı ilin noyabrında baş verəcək hadisələrlə əlaqələndirirlər.
Əslində isə serialdakı hadisələr konkret tarixə aid proqnoz deyil. Bədii süjetin real xəbərdarlıq kimi təqdim edilməsi sosial şəbəkələrdə dezinformasiyanın necə yayıldığını bir daha göstərir.
Avropa vətəndaşlara niyə 72 saatlıq ərzaq ehtiyatı toplamağı tövsiyə edir?
İddiaların müəyyən hissəsi dövlətlərin həqiqətən mövcud olan fövqəladə vəziyyət hazırlığı tövsiyələrindən qaynaqlanır.
Avropa Komissiyası 2025-ci ilin martında təqdim etdiyi hazırlıq strategiyasında vətəndaşların mümkün böhran zamanı ən azı 72 saat öz əsas ehtiyaclarını qarşılaya bilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
İsveçdə isə insanlara müharibə, təbii fəlakət və digər fövqəladə hallar zamanı bir həftəlik ehtiyat saxlamaq məsləhət görülür. Yaponiya və Böyük Britaniyada da oxşar tövsiyələr mövcuddur.
Burada vacib məqam odur ki, dövlətlər mümkün fövqəladə vəziyyətlərə hazırlıqlı olmağı tövsiyə edirlər. Bu, dünyanın sonunun yaxınlaşdığı anlamına gəlmir.
Azərbaycanda da marketlərdə ərzaq qıtlığı yaranacaq?
Azərbaycanla bağlı da sosial şəbəkələrdə supermarketlərin kiberhücuma məruz qalacağı, mağazaların fəaliyyətinin dayanacağı və insanların ərzaq ehtiyatı toplamalı olacağı barədə məlumatlar yayılıb.
“Faktyoxla” platformasının noyabrın 4-də dərc etdiyi araşdırmada belə bir təhlükə ilə bağlı rəsmi xəbərdarlığın olmadığı bildirilib.
Fövqəladə Hallar Nazirliyi vətəndaşlara fövqəladə hallar üçün ehtiyat çantası hazırlamağı tövsiyə edir. Həmin çantada ən azı üç günlük quru ərzaq, su, dərman, sənədlər və fənərin olması məsləhət görülür.
Lakin bu, Azərbaycanda yaxın günlərdə elektrik, internet və ərzaq böhranının başlayacağı demək deyil.
Bu panikanı kim yaradır? Astroloqların proqnozları da gündəmdədir
Qiyamət ssenarilərinin yayılmasında mistik proqnozlar paylaşan səhifələr, konspirasiya nəzəriyyələrinin tərəfdarları və sensasiya axtaran sosial şəbəkə istifadəçiləri mühüm rol oynayır.
Bəzi paylaşımlarda dini və astroloji proqnozlara istinad edilsə də, hazırkı panika dalğasının konkret bir şəxs tərəfindən başladığını təsdiqləyən etibarlı məlumat yoxdur.
Əsas problem müxtəlif ölkələrdəki real təhlükəsizlik tədbirlərinin birləşdirilərək vahid qlobal fəlakət ssenarisi kimi təqdim edilməsidir.
Bəs dünya həqiqətən böyük təhlükə qarşısındadır?
Kiberhücumlar, müharibələr, təbii fəlakətlər və enerji infrastrukturu ilə bağlı problemlər real risklərdir. Ayrı-ayrı ölkələrdə bu səbəblərdən elektrik, internet və digər xidmətlərdə fasilələr yarana bilər.
Ancaq bütün dünyada eyni vaxtda elektrik enerjisinin, internetin və ərzaq təminatının dayanacağını göstərən etibarlı elmi sübut yoxdur.
Hazırda 13 və 17 noyabr tarixlərində dünyanın sonunun gələcəyi və ya qlobal sistemlərin tamamilə çökəcəyi barədə təsdiqlənmiş məlumat mövcud deyil.
Nəticə etibarilə, yayılan qorxulu xəbərlərin bir hissəsi köhnə elmi hesablamaların, dövlətlərin fövqəladə hazırlıq tövsiyələrinin və sosial şəbəkə şayiələrinin qarışığından yaranıb.
Mütəxəssislərin tövsiyəsi isə sadədir: fövqəladə vəziyyətlərə hazırlıqlı olmaq lazımdır, lakin təsdiqlənməmiş məlumatlara inanaraq panikaya düşmək və kütləvi ərzaq alışına başlamaq düzgün deyil.
