Mədə ağrısının səbəbləri – Mədə niyə ağrıyır və nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?
- Qeyd: Bu məqalə Veten.Az redaksiyası tərəfindən etibarlı tibbi mənbələrə və müasir elmi araşdırmalara əsaslanaraq hazırlanmışdır. Məqalə yalnız məlumatlandırma məqsədi daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Açar sözlər: mədə ağrısının səbəbləri, mədə ağrısı, mədə niyə ağrıyır, mədə ağrısına nə yaxşı gəlir, mədə yanması, qastrit, mədə xorası, mədə spazmı, həzm problemləri.
⸻
Mədə ağrısı nədir?
Mədə ağrısı qarının yuxarı hissəsində hiss edilən narahatlıq, yanğı, sancı və ya küt ağrı şəklində özünü göstərən şikayətdir. Bu ağrı bəzən sadə həzm pozğunluğundan qaynaqlansa da, bəzi hallarda ciddi xəstəliklərin ilk əlaməti ola bilər.
Mədə ağrısı hər yaşda rast gəlinə bilər və onun səbəbini düzgün müəyyən etmək uyğun müalicə üçün vacibdir.
⸻
Mədə ağrısının ən çox rast gəlinən səbəbləri
1. Qastrit
Qastrit mədə selikli qişasının iltihabıdır.
Əsas əlamətləri:
- Mədə yanması
- Qarının yuxarı hissəsində ağrı
- Ürəkbulanma
- Köp və şişkinlik
- Yeməkdən sonra narahatlıq
Qastritə Helicobacter pylori infeksiyası, bəzi dərmanlar (xüsusilə qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlar), alkoqol və digər amillər səbəb ola bilər.
⸻
2. Mədə xorası
Mədə və ya onikibarmaq bağırsaqda yaranan yara mədə ağrısına səbəb ola bilər.
Əlamətləri:
- Acqarına və ya gecə artan ağrı
- Mədə yanması
- Ürəkbulanma
- Şişkinlik
- Bəzi hallarda qanaxma
⸻
3. Mədə yanması və reflüks
Mədə turşusunun qida borusuna qayıtması nəticəsində:
- Sinədə yanğı hissi
- Turş dad
- Boğazda qıcıqlanma
- Mədə ağrısı
meydana gələ bilər.
⸻
4. Həzmsizlik (Dispepsiya)
Çox yemək, yağlı qidalar və ya sürətli qidalanma nəticəsində:
- Mədədə ağırlıq
- Şişkinlik
- Gəyirmə
- Narahatlıq
yarana bilər.
⸻
5. Qida zəhərlənməsi
Bakteriya, virus və ya toksinlərlə çirklənmiş qidaların qəbulu nəticəsində:
- Kəskin mədə ağrısı
- Qusma
- İshal
- Qızdırma
baş verə bilər.
⸻
6. Stress və narahatlıq
Stress həzm sisteminə təsir göstərərək:
- Mədə spazmları
- Yanğı hissi
- İştaha dəyişiklikləri
- Qarında narahatlıq
yarada bilər.
⸻
7. Qəbizlik
Bağırsaq hərəkətlərinin azalması qarının müxtəlif nahiyələrində, o cümlədən yuxarı hissədə narahatlıq hissinə səbəb ola bilər.
⸻
8. Öd kisəsi problemləri
Sağ qabırğaaltı nahiyədə başlayan və bəzən mədə ağrısı kimi hiss edilən ağrı öd daşı və ya öd kisəsinin iltihabı ilə əlaqəli ola bilər.
⸻
9. Pankreas xəstəlikləri
Mədə nahiyəsində başlayan və arxaya yayılan güclü ağrı, xüsusilə ürəkbulanma və qusma ilə birlikdə olarsa, mədəaltı vəz problemlərinin əlaməti ola bilər.
⸻
10. Dərmanların yan təsiri
Aşağıdakı preparatlar bəzi insanlarda mədə qıcıqlanmasına səbəb ola bilər:
- İbuprofen
- Diklofenak
- Naproksen
- Aspirin
Bu dərmanlar yalnız həkim və ya təlimata uyğun istifadə edilməlidir.
⸻
Mədə ağrısı ilə birlikdə hansı əlamətlər təhlükəlidir?
Aşağıdakı hallarda təcili tibbi yardım və ya həkim müayinəsi vacibdir:
- Güclü və dözülməz ağrı
- Qan qusma
- Qara rəngli nəcis
- Davamlı qusma
- Yüksək hərarət
- Sinə ağrısı ilə birlikdə olan qarın ağrısı
- Huşun pozulması
- Qarında sərtlik
⸻
Mədə ağrısına nə yaxşı gələ bilər?
Səbəbdən asılı olaraq aşağıdakı tədbirlər faydalı ola bilər:
- Az-az və tez-tez qidalanmaq
- Yağlı və çox ədviyyatlı yeməkləri azaltmaq
- Kifayət qədər su içmək
- Alkoqol və siqaretdən uzaq durmaq
- Yeməkdən dərhal sonra uzanmamaq
- Stressi azaltmaq
- Həkim məsləhəti olmadan ağrıkəsicilərdən istifadə etməmək
⸻
Hansı qidalar mədəni qıcıqlandıra bilər?
Bəzi insanlarda aşağıdakı məhsullar narahatlığı artıra bilər:
- Acı və ədviyyatlı yeməklər
- Qızardılmış qidalar
- Həddindən artıq yağlı yeməklər
- Qazlı içkilər
- Güclü qəhvə
- Alkoqollu içkilər
- Turş meyvələr (bəzi hallarda)
⸻
Mədə üçün faydalı hesab olunan qidalar
Fərdi dözümlülük nəzərə alınmaqla:
- Yulaf sıyığı
- Banan
- Bişmiş düyü
- Qaynadılmış kartof
- Yağsız qatıq (bəzi insanlarda)
- Bişmiş tərəvəzlər
- Yağsız toyuq əti
- Alma püresi
⸻
Mədə ağrısının diaqnozu necə qoyulur?
Həkim lazım bildikdə aşağıdakı müayinələri təyin edə bilər:
- Qan analizləri
- Nəcis analizi
- Helicobacter pylori testi
- Qarın boşluğunun ultrasəs müayinəsi
- Endoskopiya (qastroskopiya)
- Digər görüntüləmə üsulları
⸻
Mədə ağrısının qarşısını necə almaq olar?
- Müntəzəm və balanslı qidalanın.
- Həddindən artıq yeməkdən çəkinin.
- Yeməyi yaxşı çeynəyin.
- Siqaret və alkoqoldan uzaq durun.
- Stressi idarə etməyə çalışın.
- Lazımsız dərman qəbul etməyin.
- Fiziki aktiv olun.
⸻
Tez-tez verilən suallar
Mədə ağrısı həmişə qastrit deməkdirmi?
Xeyr. Mədə ağrısının səbəbi qastrit, xora, reflüks, həzmsizlik, öd kisəsi problemləri və digər xəstəliklər ola bilər.
Acqarına mədə ağrısı nəyi göstərə bilər?
Bu, bəzi hallarda qastrit və ya mədə-onikibarmaq bağırsaq xorası ilə əlaqəli ola bilər. Dəqiq səbəb üçün həkim müayinəsi lazımdır.
Stress mədə ağrısı yarada bilərmi?
Bəli. Stress həzm sisteminə təsir edərək mədə spazmı və narahatlıq hissi yarada bilər.
Mədə ağrısı zamanı özbaşına antibiotik qəbul etmək olarmı?
Xeyr. Antibiotiklər yalnız həkim təyinatı ilə istifadə edilməlidir. Mədə ağrısının səbəbi bakterial infeksiya olmaya da bilər.
⸻
Nəticə
Mədə ağrısı müxtəlif səbəblərdən yarana bilər və hər ağrı eyni xəstəliyi göstərmir. Qastrit, mədə xorası, reflüks, həzmsizlik, qida zəhərlənməsi və stress ən çox rast gəlinən səbəblər arasındadır. Ağrı uzun müddət davam edirsə, şiddətlidirsə və ya qanaxma, yüksək hərarət, davamlı qusma kimi əlamətlərlə müşayiət olunursa, gecikmədən həkimə müraciət etmək vacibdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Məqalə Veten.Az redaksiyası tərəfindən hazırlanmışdır. Mətn yalnız məlumatlandırma məqsədi daşıyır və tibbi məsləhəti əvəz etmir.
