Baş ağrısının səbəbləri – Niyə baş ağrıyır? Ən çox rast gəlinən səbəblər, əlamətlər və müalicə yolları
Veten.az tərəfindən hazırlanmış bu məqalədə baş ağrısının ən çox rast gəlinən səbəbləri, növləri, risk faktorları, nə zaman həkimə müraciət etməyin vacib olduğu və baş ağrısının qarşısını almaq üçün tövsiyələr haqqında ətraflı məlumat təqdim olunur.
Baş ağrısı dünyanın ən geniş yayılmış sağlamlıq problemlərindən biridir. Demək olar ki, hər bir insan həyatında ən azı bir dəfə baş ağrısı ilə qarşılaşır. Bəzi hallarda baş ağrısı yorğunluq və ya stress kimi sadə səbəblərdən yaransa da, bəzən daha ciddi xəstəliklərin əlaməti ola bilər. Buna görə də tez-tez təkrarlanan və ya şiddətli baş ağrılarına laqeyd yanaşmaq olmaz.
Baş ağrısı nədir?
Baş ağrısı başın müxtəlif nahiyələrində yaranan ağrı və ya narahatlıq hissidir. Ağrı alın, gicgah, ənsə, göz ətrafı və ya bütün baş boyunca hiss oluna bilər. Baş ağrısı qısa müddətli ola biləcəyi kimi, saatlarla və hətta günlərlə davam edə bilər.
Mütəxəssislər baş ağrılarını əsasən iki qrupa ayırırlar:
- Birincili baş ağrıları: Miqren, gərginlik tipli baş ağrısı və klaster baş ağrısı kimi başqa bir xəstəlikdən qaynaqlanmayan hallar.
- İkincili baş ağrıları: İnfeksiya, yüksək təzyiq, sinus problemləri, travma və digər xəstəliklər nəticəsində yaranan baş ağrıları.
Baş ağrısının ən çox rast gəlinən səbəbləri
1. Stress və gərginlik
Stress baş ağrısının ən geniş yayılmış səbəblərindən biridir. Uzun müddət davam edən psixoloji gərginlik boyun və çiyin əzələlərinin sıxılmasına səbəb olur ki, bu da baş ağrısı ilə nəticələnə bilər.
2. Yuxusuzluq
Kifayət qədər yatmamaq və ya yuxu rejiminin pozulması beynin normal fəaliyyətinə təsir edir. Nəticədə səhər oyandıqdan sonra və ya gün ərzində baş ağrısı yarana bilər.
3. Susuz qalmaq
Orqanizmdə maye çatışmazlığı qan dövranına və beyin fəaliyyətinə təsir edir. Gün ərzində kifayət qədər su içməmək baş ağrısına səbəb ola bilər.
4. Miqren
Miqren adətən başın bir tərəfində döyüntülü ağrı ilə xarakterizə olunur. Bu zaman ürəkbulanma, qusma, işığa və səsə həssaslıq da müşahidə edilə bilər.
5. Yüksək qan təzyiqi
Qan təzyiqinin yüksəlməsi xüsusilə ənsə nahiyəsində ağrı yarada bilər. Təzyiq tez-tez yüksək olursa, həkim nəzarəti vacibdir.
6. Aşağı qan şəkəri
Uzun müddət ac qalmaq və ya qidalanmanın gecikməsi qan şəkərinin enməsinə səbəb ola bilər. Bu vəziyyət baş ağrısı, halsızlıq və başgicəllənmə ilə müşayiət oluna bilər.
7. Göz yorğunluğu
Uzun müddət kompüter, telefon və ya planşet ekranına baxmaq göz əzələlərini yorur və baş ağrısına səbəb ola bilər.
8. Sinus iltihabı
Sinusit zamanı alın, yanaq və göz ətrafında ağrı hiss olunur. Ağrı başı aşağı əydikdə daha da arta bilər.
9. Kofein
Həddindən artıq kofein qəbul etmək və ya kofeindən birdən imtina etmək bəzi insanlarda baş ağrısına səbəb ola bilər.
10. Hormonal dəyişikliklər
Qadınlarda menstruasiya dövrü, hamiləlik və menopauza zamanı hormonal dəyişikliklər baş ağrısının yaranmasına təsir göstərə bilər.
11. Boyun problemləri
Boyun əzələlərinin gərginliyi, osteoxondroz və uzun müddət düzgün olmayan vəziyyətdə oturmaq baş ağrısına səbəb ola bilər.
12. İnfeksiyalar
Qrip, soyuqdəymə, COVID-19 və digər infeksiyalar zamanı baş ağrısı ən çox rast gəlinən əlamətlərdən biridir.
Baş ağrısının əlamətləri
Baş ağrısı müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər:
- Başın bir və ya hər iki tərəfində ağrı
- Gicgahlarda sıxılma hissi
- Alın və ənsə nahiyəsində ağrı
- Döyüntülü ağrı
- Ürəkbulanma
- İşığa və səsə həssaslıq
- Başgicəllənmə
- Yorğunluq
- Diqqətin azalması
Baş ağrısının qarşısını necə almaq olar?
Aşağıdakı vərdişlər baş ağrısı riskini azaltmağa kömək edə bilər:
- Gündə kifayət qədər su için.
- Gündə 7–9 saat keyfiyyətli yuxu alın.
- Qidalanmanı gecikdirməyin.
- Stressi idarə etməyə çalışın.
- Kompüter qarşısında işləyərkən mütəmadi fasilə verin.
- Fiziki aktiv olun.
- Kofeinli içkiləri normada qəbul edin.
- Siqaret və spirtli içkilərdən uzaq durun.
Nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?
Aşağıdakı hallarda mütləq tibbi yardım almaq lazımdır:
- Baş ağrısı qəfil və çox şiddətli başlayırsa;
- Ağrı bir neçə gün davam edir və keçmirsə;
- Baş ağrısı ilə yanaşı yüksək hərarət, huşun bulanması, danışıq və ya görmə pozğunluğu yaranırsa;
- Baş travmasından sonra ağrı başlayıbsa;
- Əllərdə və ya ayaqlarda zəiflik, keyimə hiss edilirsə;
- Ağrı getdikcə güclənirsə və adi ağrıkəsicilərlə keçmirsə.
Baş ağrısı ilə bağlı yanlış inanclar
Bəzən insanlar hər baş ağrısını miqren hesab edir. Halbuki baş ağrısının onlarla müxtəlif səbəbi ola bilər. Eyni zamanda tez-tez və nəzarətsiz ağrıkəsici qəbul etmək də zamanla “dərman istifadəsinə bağlı baş ağrısı”na səbəb ola bilər. Buna görə də davamlı baş ağrıları zamanı özbaşına müalicə əvəzinə həkim məsləhəti almaq daha doğrudur.
Nəticə
Baş ağrısı gündəlik həyat keyfiyyətini azalda bilən geniş yayılmış bir problemdir. Stress, yuxusuzluq, susuzluq, miqren, yüksək qan təzyiqi və digər amillər bu vəziyyətə səbəb ola bilər. Sağlam həyat tərzi, düzgün qidalanma, kifayət qədər istirahət və vaxtında tibbi müayinə baş ağrısının qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır.
Veten.az oxucularına sağlamlıqla bağlı etibarlı və faydalı məlumatlar təqdim etməyə davam edir. Baş ağrınız tez-tez təkrarlanır və ya şiddətlidirsə, səbəbini müəyyən etmək üçün mütləq həkimə müraciət edin.
