Yevlax rayonu haqqında məlumat – Azərbaycanın nəqliyyat qovşağı və inkişaf edən bölgəsi
Veten.Az saytı sizə vətənimizin ən gözəl guşələrindən biri olan Yevlax rayonu haqqında ətraflı məlumat təqdim edir. Azərbaycanın mərkəzində yerləşən Yevlax strateji coğrafi mövqeyi, inkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturu, zəngin kənd təsərrüfatı, müasir şəhərsalma və qonaqpərvər insanları ilə ölkəmizin mühüm rayonlarından biridir. Respublikanın qərb bölgələrinə açılan əsas qapılardan biri hesab edilən Yevlax həm iqtisadi, həm də sosial baxımdan sürətlə inkişaf edən bölgələr sırasındadır.
Yevlax rayonunun tarixi
Yevlaxın tarixi XIX əsrin sonlarına təsadüf edir. İlk dövrlərdə dəmir yolu stansiyası kimi formalaşan yaşayış məntəqəsi əhali arasında uzun müddət “Vağzal” adı ilə tanınıb. Dəmir yolunun çəkilməsi şəhərin sürətlə inkişaf etməsinə, ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə və yeni yaşayış məntəqələrinin yaranmasına səbəb olub.
1935-ci il fevralın 20-də Yevlax inzibati rayon kimi təşkil edilmiş, 1939-cu ildə isə şəhər statusu almışdır. 1962-ci ildə rayon ləğv edilərək əraziləri qonşu rayonlara birləşdirilsə də, 1965-ci ildə yenidən müstəqil rayon kimi fəaliyyətini bərpa etmişdir.
Bu gün Yevlax həm respublika tabeli şəhər, həm də Azərbaycanın ən mühüm inzibati və iqtisadi mərkəzlərindən biri hesab olunur.
Coğrafi mövqeyi
Yevlax Azərbaycanın mərkəzi hissəsində yerləşir və ölkənin əsas nəqliyyat yollarının kəsişdiyi ərazidə yerləşməsi ilə seçilir. Rayon Ağdaş, Bərdə, Tərtər, Goranboy, Samux, Şəki və Qax rayonları ilə həmsərhəddir.
Ərazisindən Kür çayı, Əlican, Korçay və İncəçay keçir. Mingəçevir su anbarının bir hissəsi və Varvara su anbarı da Yevlax ərazisində yerləşir. Yuxarı Qarabağ və Yuxarı Şirvan kanalları rayonun kənd təsərrüfatının inkişafında mühüm rol oynayır.
Təbiəti və iqlimi
Rayonda mülayim isti yarımsəhra iqlimi hakimdir. Yay ayları isti və quraq, qış isə mülayim keçir. Ərazi əsasən düzənlik olsa da, Kür çayı boyunca uzanan tuqay meşələri və yaşıllıq zolaqları rayonun təbii gözəlliyini artırır.
Burada canavar, tülkü, çaqqal, çöl dovşanı, çöl donuzu, kirpi və müxtəlif quş növlərinə rast gəlinir. Yaz aylarında rayonun geniş əkin sahələri və yaşıl mənzərələri xüsusi gözəllik yaradır.
Əhalisi
Yevlax əhalisinin böyük hissəsi şəhər mərkəzində yaşasa da, rayona aid çoxsaylı kənd və qəsəbələr də mövcuddur. Rayon 1 şəhər, 3 qəsəbə və 46 kəndi əhatə edir.
Əhali əsasən kənd təsərrüfatı, sənaye, ticarət, nəqliyyat və xidmət sektorlarında çalışır. Son illərdə rayonda yeni yaşayış massivləri, parklar və sosial obyektlər inşa olunmuşdur.
İqtisadiyyatı
Yevlax Azərbaycanın mühüm iqtisadi rayonlarından biridir. Burada kənd təsərrüfatı ilə yanaşı sənaye və logistika sektoru da inkişaf edib.
Rayonun əsas iqtisadi sahələri bunlardır:
- Taxılçılıq
- Pambıqçılıq
- Çəltikçilik
- Günəbaxan istehsalı
- Tərəvəzçilik
- Bostançılıq
- Heyvandarlıq
- Quşçuluq
- Ticarət
- Logistika və nəqliyyat
Yevlaxın ölkənin əsas avtomobil və dəmir yolu xətlərinin üzərində yerləşməsi iqtisadi inkişafına böyük töhfə verir.
Nəqliyyat mərkəzi
Yevlax Azərbaycanda ən mühüm nəqliyyat qovşaqlarından biridir. Bakı–Tbilisi dəmir yolu, Bakı–Qazax avtomobil yolu, eləcə də ölkənin əsas enerji kəmərləri bu rayondan keçir.
Məhz buna görə Yevlax qərb bölgəsinə və Qarabağa gedən əsas tranzit mərkəzlərindən biri hesab olunur. Bu strateji mövqe rayonun iqtisadi əhəmiyyətini daha da artırır.
Təhsil
Rayonda çoxsaylı ümumtəhsil məktəbləri, liseylər, uşaq bağçaları, musiqi məktəbləri və digər təhsil müəssisələri fəaliyyət göstərir. Son illərdə yeni məktəb binaları tikilmiş, mövcud təhsil ocaqları müasir standartlara uyğun yenilənmişdir.
Mədəniyyət
Yevlax zəngin mədəni həyat yaşayan rayonlardan biridir. Burada mədəniyyət mərkəzləri, kitabxanalar, musiqi məktəbləri, muzeylər və incəsənət kollektivləri fəaliyyət göstərir.
Novruz bayramı, milli musiqi festivalları, sərgilər və müxtəlif mədəni tədbirlər rayonun ictimai həyatında mühüm yer tutur.
Görməli yerlər
Yevlax daha çox müasir şəhərsalması və təbii məkanları ilə diqqət çəkir.
Rayonda ziyarət edilə biləcək məkanlar:
- Kür çayının sahili
- Şəhər parkları
- Bayraq Meydanı
- Heydər Əliyev Parkı
- Mədəniyyət Sarayı
- Tarix və diyarşünaslıq muzeyi
- Tuqay meşə zolaqları
Kənd təsərrüfatı
Yevlax kənd təsərrüfatının inkişaf etdiyi rayonlardan biridir. Məhsuldar torpaqları sayəsində burada müxtəlif məhsullar yetişdirilir.
Əsas məhsullar:
- Buğda
- Arpa
- Çəltik
- Pambıq
- Günəbaxan
- Qarğıdalı
- Tərəvəz
- Meyvə
Bundan əlavə heyvandarlıq, südçülük və quşçuluq da rayon iqtisadiyyatında mühüm yer tutur.
Turizm potensialı
Yevlax qədim şəhərlərdən fərqli olaraq daha çox müasir inkişafı, nəqliyyat imkanları və təbii gözəllikləri ilə seçilir. Kür çayının sahili, yaşıllıq əraziləri və ölkənin müxtəlif istiqamətlərinə rahat çıxışı rayonu turistlər üçün əlverişli məkanlardan birinə çevirir.
Milli mətbəxi
Yevlax mətbəxi Azərbaycan milli kulinariya ənənələrini yaşadır.
Rayonda daha çox hazırlanan yeməklər:
- Plov
- Kabab
- Dolma
- Bozbaş
- Düşbərə
- Qutab
- Sac qovurma
Kəndlərdə hazırlanan təbii süd məhsulları, bal, pendir və təndir çörəyi də xüsusi dadı ilə seçilir.
Maraqlı faktlar
- Yevlax Azərbaycanın ən mühüm nəqliyyat qovşaqlarından biridir.
- Rayon 1935-ci ildə yaradılmışdır.
- 1939-cu ildə Yevlax şəhər statusu almışdır.
- Rayon ərazisindən Kür çayı və mühüm su kanalları keçir.
- Bakı–Tbilisi dəmir yolu və əsas magistral yollar Yevlaxdan keçir.
- Yevlax həm sənaye, həm də kənd təsərrüfatı baxımından ölkənin inkişaf edən rayonlarındandır.
Nəticə
Yevlax rayonu Azərbaycanın iqtisadi və nəqliyyat baxımından strateji əhəmiyyət daşıyan bölgələrindən biridir. Müasir infrastrukturu, inkişaf edən sənayesi, məhsuldar kənd təsərrüfatı, əlverişli coğrafi mövqeyi və qonaqpərvər insanları ilə seçilən Yevlax həm yaşamaq, həm də səyahət etmək üçün maraqlı ünvanlardan sayılır. Ölkənin qərb bölgələrinə açılan əsas qapılardan biri olan bu rayon hər il daha da inkişaf edərək Azərbaycanın tərəqqisinə öz töhfəsini verməyə davam edir.
