Gecə tez-tez oyanmağın səbəbləri: Yuxunun pozulmasına nə səbəb olur?
Gecə yuxudan tez-tez oyanmaq bir çox insanın qarşılaşdığı problemlərdən biridir. Bəzən insan gecə ərzində bir və ya iki dəfə oyanır və qısa müddət sonra yenidən yuxuya gedir. Lakin gecə ərzində dəfələrlə oyanmaq, uzun müddət yuxuya gedə bilməmək və səhər yorğun oyanmaq yuxu keyfiyyətinin aşağı düşdüyünü göstərə bilər.
Gecə tez-tez oyanmağın səbəbləri müxtəlif ola bilər. Stress, narahatlıq, yuxu rejiminin pozulması, gec saatlarda kofein qəbul etmək, yatmazdan əvvəl çoxlu maye içmək, otağın səs-küylü və ya çox isti olması kimi amillər yuxunun bölünməsinə səbəb ola bilər. Bəzi hallarda isə gecə oyanmaları müəyyən sağlamlıq problemləri ilə əlaqəli ola bilər.
Veten.az olaraq sağlamlıq mövzusunda oxucuların ən çox maraqlandığı suallardan biri olan gecə tez-tez oyanma probleminin mümkün səbəblərini araşdırdıq. Yuxunun keyfiyyətinə təsir edən amilləri bilmək və problem davamlı xarakter aldıqda vaxtında mütəxəssisə müraciət etmək vacibdir.
Gecə tez-tez oyanmağın əsas səbəbləri
Gecə oyanmalarının arxasında bir neçə fərqli səbəb dayana bilər. Ən çox rast gəlinən amillər bunlardır:
- Stress və gündəlik narahatlıqlar
- Yuxu rejiminin pozulması
- Gec saatlarda telefon və digər ekranlardan istifadə
- Kofein və enerji içkilərinin qəbulu
- Yatmazdan əvvəl çoxlu maye içmək
- Otağın həddindən artıq isti və ya soyuq olması
- Səs-küy və işıq
- Gec saatlarda ağır yemək
- Ağrı və fiziki narahatlıq
- Burun tutulması və nəfəs alma problemləri
- Sidiyə tez-tez getmək ehtiyacı
- Horlama və yuxu zamanı nəfəs problemləri
- Bəzi dərmanların təsiri
Stress və narahatlıq gecə yuxusunu poza bilər
Gecə tez-tez oyanmağın ən geniş yayılmış səbəblərindən biri stress və narahatlıqdır. Gün ərzində yaşanan problemlər insanın yataqda da düşünməyə davam etməsinə səbəb ola bilər. Bu zaman beyin tam olaraq rahatlaşmadığından yuxunun dərinliyi azala və insan gecə ərzində bir neçə dəfə oyana bilər.
İş, ailə, maddi problemlər və digər gündəlik narahatlıqlar yuxuya təsir edə bilər. Yatmazdan əvvəl sakitləşdirici rutin yaratmaq, ekran qarşısında keçirilən vaxtı azaltmaq və yuxu saatlarını mümkün qədər sabit saxlamaq bəzi insanlarda yuxu keyfiyyətinin yaxşılaşmasına kömək edə bilər.
Gecə sidiyə qalxmaq niyə baş verir?
Bəzi insanlar gecə ərzində sidiyə getmək üçün bir neçə dəfə oyanırlar. Yatmazdan əvvəl həddindən artıq maye qəbul etmək bunun sadə səbəblərindən biri ola bilər.
Lakin gecə tez-tez sidiyə qalxmaq davamlıdırsa, bunun müxtəlif səbəbləri ola bilər. Belə vəziyyətdə yalnız maye qəbulunu azaltmaqla kifayətlənmək əvəzinə, problemin səbəbini müəyyənləşdirmək üçün həkimlə məsləhətləşmək daha doğru yanaşmadır.
Kofein və telefon istifadəsi yuxuya necə təsir edir?
Qəhvə, enerji içkiləri, bəzi çaylar və digər kofein tərkibli məhsullar xüsusilə günün ikinci yarısında qəbul edildikdə yuxuya təsir göstərə bilər. Kofein bəzi insanlarda uzun müddət orqanizmdə qalaraq yuxuya getməyi və yuxunun davamlılığını çətinləşdirə bilər.
Bundan başqa, yatmazdan əvvəl telefon, planşet və kompüterdən uzun müddət istifadə etmək də yuxu rejiminə mənfi təsir göstərə bilər. Xüsusilə gecə yataqda sosial şəbəkələrdən və digər stimullaşdırıcı məzmundan istifadə insanın yuxuya hazırlaşmasını çətinləşdirə bilər.
Gecə tez-tez oyanmaq xəstəlik əlaməti ola bilərmi?
Bəzi hallarda davamlı gecə oyanmaları sağlamlıq problemləri ilə əlaqəli ola bilər. Məsələn, yuxu zamanı nəfəsin pozulması, xroniki ağrılar, reflüks, burun tıxanıqlığı və digər narahatlıqlar insanın yuxusunu dəfələrlə bölə bilər.
Xüsusilə yüksək səslə xoruldama, yuxu zamanı nəfəsin dayanması kimi müşahidələr, səhərlər baş ağrısı və gün ərzində həddindən artıq yuxululuq varsa, yuxu ilə bağlı problemlərin araşdırılması üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.
Gecə oyanandan sonra yenidən yatmaq niyə çətin olur?
Bəzi insanlar gecə oyandıqdan sonra tez bir zamanda yenidən yuxuya gedə bilmirlər. Saatı dəfələrlə yoxlamaq, telefona baxmaq və “sabah necə olacaq?” kimi düşüncələrə qapılmaq narahatlığı artıra bilər.
Oyanarkən telefonun ekranına baxmamaq, otağı mümkün qədər qaranlıq və sakit saxlamaq və yuxuya qayıtmağa çalışarkən özünü məcbur etməmək faydalı ola bilər.
Əgər insan uzun müddət oyaq qalırsa, sakit bir fəaliyyətlə məşğul olub yuxululuq yarandıqdan sonra yenidən yatağa qayıtmaq bəzi insanlara kömək edə bilər.
Gecə tez-tez oyanmamaq üçün nə etmək olar?
Yuxu keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün gündəlik rejimdə bir neçə dəyişikliyə diqqət yetirmək mümkündür:
- Hər gün mümkün qədər eyni saatda yatıb oyanmaq
- Axşam saatlarında kofein qəbulunu məhdudlaşdırmaq
- Yatmazdan əvvəl ağır yeməklərdən uzaq durmaq
- Yatmazdan əvvəl çoxlu maye qəbul etməmək
- Telefon və kompüter istifadəsini azaltmaq
- Yataq otağını sakit, qaranlıq və rahat saxlamaq
- Gün ərzində fiziki aktivliyə vaxt ayırmaq
- Gün ərzində uzun müddət yatmaqdan çəkinmək
- Yatmazdan əvvəl rahatlaşdırıcı rutin yaratmaq
Nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?
Gecə bir dəfə oyanmaq hər zaman problem hesab edilmir. Əsas məsələ oyanmaların nə qədər tez-tez baş verməsi və insanın gündəlik həyatına necə təsir etməsidir.
Əgər gecə tez-tez oyanma həftələrlə davam edirsə, səhərlər özünüzü davamlı yorğun hiss edirsinizsə, gündüz yuxululuq yaranırsa və ya yuxu problemi iş və gündəlik fəaliyyətinizə mane olursa, həkimlə məsləhətləşmək məqsədəuyğundur.
Xüsusilə güclü xoruldama, yuxu zamanı nəfəs almaqda çətinlik, sinə ağrısı, davamlı ağrı, nəfəs darlığı və ya digər ciddi əlamətlər müşahidə olunarsa, tibbi qiymətləndirmə vacibdir.
Nəticə
Gecə tez-tez oyanmaq stress və düzgün olmayan yuxu rejimindən tutmuş müxtəlif sağlamlıq problemlərinə qədər bir çox səbəbdən yarana bilər. Problemin səbəbini müəyyənləşdirmək üçün yuxu rejimini, qidalanmanı, qəbul edilən içkiləri və gündəlik vərdişləri nəzərdən keçirmək faydalıdır.
Yuxu problemi uzun müddət davam edirsə və insanın həyat keyfiyyətinə təsir göstərirsə, özbaşına dərman qəbul etmək əvəzinə həkimə müraciət etmək daha doğru seçimdir.
Qeyd: Bu məqalə maarifləndirici məqsəd daşıyır və həkim müayinəsini və tibbi məsləhəti əvəz etmir.
