Ürək çatışmazlığı nədir? – Əlamətləri, səbəbləri, müalicəsi və qorunma yolları | Veten.Az

Ürək çatışmazlığı nədir?

Ürək çatışmazlığı ürəyin bədənin ehtiyacını ödəyəcək qədər qanı səmərəli şəkildə pompalaya bilmədiyi xroniki xəstəlikdir. Bu vəziyyət ürəyin tam dayanması demək deyil. Sadəcə ürək əvvəlki kimi effektiv işləyə bilmir və nəticədə orqanizm kifayət qədər oksigen və qida maddəsi ilə təmin olunmur.

Ürək çatışmazlığı vaxtında diaqnoz və düzgün müalicə olunmadıqda həyat keyfiyyətini aşağı sala, ağır fəsadlara və hətta həyati təhlükəyə səbəb ola bilər.

Veten.Az tərəfindən hazırlanan bu məqalədə ürək çatışmazlığının səbəbləri, əlamətləri, diaqnostikası, müalicəsi və xəstəlikdən qorunma yolları haqqında ətraflı məlumat təqdim olunur.

Ürək çatışmazlığı niyə yaranır?

Bu xəstəlik adətən başqa ürək və damar problemlərinin nəticəsində inkişaf edir.

Əsas səbəblər bunlardır:

Koronar arteriya xəstəliyi
Keçirilmiş ürək infarktı
Yüksək qan təzyiqi (hipertoniya)
Ürək qapaqlarının xəstəlikləri
Ürək əzələsinin iltihabı (miokardit)
Anadangəlmə ürək qüsurları
Şəkər xəstəliyi
Piylənmə
Böyrək xəstəlikləri
Ürək ritm pozğunluqları (aritmiyalar)

Ürək çatışmazlığının ilk əlamətləri

Əlamətlər xəstəliyin ağırlıq dərəcəsinə görə dəyişə bilər.

Ən çox rast gəlinən əlamətlər:

Nəfəs darlığı
Tez yorulmaq
Gecələr nəfəs almaqda çətinlik
Ayaqlarda və topuqlarda şişkinlik
Qarında maye toplanması
Ürək döyüntülərinin sürətlənməsi
Davamlı öskürək
Sinədə narahatlıq hissi
Başgicəllənmə
Fiziki fəaliyyət zamanı halsızlıq

Ürək çatışmazlığının mərhələləri

Həkimlər ürək çatışmazlığını simptomların ağırlığına görə müxtəlif mərhələlərə ayırırlar. Erkən mərhələdə xəstə yalnız fiziki gərginlik zamanı narahatlıq hiss edə bilər. Xəstəlik irəlilədikcə isə nəfəs darlığı və yorğunluq istirahət zamanı da müşahidə oluna bilər.

Kimlər risk altındadır?

Aşağıdakı şəxslərdə ürək çatışmazlığı riski daha yüksəkdir:

60 yaşdan yuxarı insanlar
Hipertoniya xəstələri
Şəkər xəstələri
Siqaret çəkənlər
Artıq çəkisi olan insanlar
Yüksək xolesterini olan şəxslər
Ürək infarktı keçirmiş insanlar
Ailəsində ürək xəstəlikləri olanlar

Ürək çatışmazlığı necə diaqnoz edilir?

Dəqiq diaqnoz üçün həkim aşağıdakı müayinələri təyin edə bilər:

Elektrokardioqram (EKQ)
Exokardioqrafiya (Exo)
Döş qəfəsinin rentgen müayinəsi
Qan analizləri
NT-proBNP və ya BNP testi
Ürəyin MRT və ya KT müayinəsi
Fiziki yük testi
Koronar angioqrafiya (lazım gəldikdə)

Ürək çatışmazlığının müalicəsi

Müalicə xəstəliyin səbəbi və ağırlığından asılı olaraq planlaşdırılır.

Əsas müalicə üsulları:

Dərman müalicəsi

Həkim tərəfindən təyin olunan dərmanlar:

Təzyiqi tənzimləyən preparatlar
Sidikqovucular
Beta-blokatorlar
Digər ürək fəaliyyətini yaxşılaşdıran preparatlar

Dərmanlar yalnız həkim təyinatı ilə qəbul edilməlidir.

Həyat tərzində dəyişikliklər

Müalicənin mühüm hissəsi sağlam həyat tərzidir.

Tövsiyələr:

Duz qəbulunu azaltmaq
Sağlam qidalanmaq
Artıq çəkidən xilas olmaq
Siqareti tərgitmək
Alkoqolu məhdudlaşdırmaq
Müntəzəm fiziki aktivlik
Qan təzyiqi və qan şəkərinə nəzarət etmək

Cərrahi müalicə

Bəzi hallarda aşağıdakı müdaxilələr lazım ola bilər:

Koronar damarların stentlə açılması
Şunt əməliyyatı
Ürək qapağının təmiri və ya dəyişdirilməsi
Kardiostimulyator və ya defibrilyator implantasiyası
Ağır hallarda ürək transplantasiyası

Ürək çatışmazlığının fəsadları

Müalicə olunmadıqda aşağıdakı problemlər yarana bilər:

Ürək ritm pozğunluqları
Böyrək funksiyasının pozulması
Ağciyərlərdə maye toplanması
Qaraciyər funksiyasının pozulması
İnsult riski
Ani ürək dayanması

Ürək çatışmazlığından qorunmaq mümkündürmü?

Bəli. Riski azaltmaq üçün aşağıdakı tövsiyələrə əməl etmək vacibdir:

Siqaret çəkməyin.
Təzyiqinizi nəzarətdə saxlayın.
Xolesterin səviyyəsini izləyin.
Şəkər xəstəliyini düzgün idarə edin.
Duzlu və yağlı qidaları azaldın.
Həftədə ən azı 150 dəqiqə fiziki aktiv olun.
Normal bədən çəkisini qoruyun.
Müntəzəm tibbi müayinədən keçin.

Hansı hallarda təcili həkimə müraciət etmək lazımdır?

Aşağıdakı əlamətlər müşahidə olunarsa, təcili tibbi yardım almaq vacibdir:

Güclü sinə ağrısı
Qəfil yaranan nəfəs darlığı
Huşun itməsi
Sürətli və ya nizamsız ürək döyüntüsü
Ayaqlarda sürətlə artan şişkinlik
Çəhrayı köpüklü bəlğəm ilə öskürək

Nəticə

Ürək çatışmazlığı ciddi, lakin müasir tibbin imkanları sayəsində nəzarət altına alına bilən xəstəlikdir. Erkən diaqnoz, düzgün dərman müalicəsi, sağlam həyat tərzi və həkim nəzarəti sayəsində xəstələrin əksəriyyəti uzun illər aktiv həyat tərzi sürə bilər. Risk faktorlarını azaltmaq və ilk əlamətlərə diqqət yetirmək ürək sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır.

Qeyd: Bu məqalə yalnız məlumatlandırma məqsədi daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir. Ürək çatışmazlığından şübhələnirsinizsə və ya qeyd olunan əlamətləri hiss edirsinizsə, kardioloqa müraciət etməyiniz tövsiyə olunur.

Tez-tez verilən suallar

Ürək çatışmazlığı sağalırmı?

Ürək çatışmazlığı bir çox hallarda tam sağalmır, lakin düzgün müalicə və həyat tərzi dəyişiklikləri ilə effektiv şəkildə nəzarətdə saxlanıla bilər.

Ürək çatışmazlığının ilk əlaməti nədir?

Ən çox rast gəlinən ilkin əlamətlər nəfəs darlığı, tez yorulma və ayaqlarda şişkinlikdir.

Ürək çatışmazlığı təhlükəlidirmi?

Müalicə olunmadıqda ciddi ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Buna görə erkən diaqnoz və həkim nəzarəti böyük əhəmiyyət daşıyır.

Ürək çatışmazlığı olan insanlar idman edə bilərmi?

Bir çox xəstə həkimin tövsiyəsinə uyğun olaraq yüngül və orta intensivlikli fiziki fəaliyyətlə məşğul ola bilər. Məşq proqramı fərdi şəkildə müəyyən edilməlidir.