Üzdə sızanaqlar niyə yaranır və necə azaltmaq olar? Effektiv qulluq qaydaları
Üzdə sızanaqlar ən çox rast gəlinən dəri problemlərindən biridir. Xüsusilə yeniyetməlik dövründə daha çox müşahidə olunsa da, sızanaqlar böyüklərdə də yarana bilər. Bəzən bir neçə kiçik sızanaq qısa müddətdə yox olur, bəzi hallarda isə sızanaqlar uzun müddət davam edir və dəridə ləkə və izlərin yaranmasına səbəb ola bilər.
Bu yazı Veten.az saytı üçün hazırlanıb. Məqalədə üzdə sızanaqların əsas yaranma səbəbləri, sızanaqları artıran gündəlik vərdişlər, dəriyə düzgün qulluq qaydaları və sızanaqların nə zaman mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməsinin vacib olduğu barədə məlumat verilir.
Üzdə sızanaqlar niyə yaranır?
Sızanaqların yaranmasında əsasən dəri məsamələrinin yağ və ölü dəri hüceyrələri ilə tıxanması, piy vəzilərinin aktivliyi və iltihab rol oynayır.
Hormonlar da sızanaqların yaranmasına təsir göstərə bilər. Buna görə sızanaqlar xüsusilə yeniyetməlik dövründə, hormonal dəyişikliklər zamanı və bəzi qadınlarda menstruasiya ərəfəsində arta bilər.
Sızanaqların əsas səbəbləri
1. Hormonal dəyişikliklər
Hormonal dəyişikliklər piy vəzilərinin daha çox yağ ifraz etməsinə səbəb ola bilər. Artan yağ ifrazı məsamələrin tıxanmasını asanlaşdırır və nəticədə sızanaqlar yarana bilər.
Yeniyetməlik dövründə sızanaqların çoxalmasının əsas səbəblərindən biri də məhz hormonal dəyişikliklərdir.
2. Dərinin həddindən artıq yağlanması
Yağlı dəri tipində məsamələrin tıxanması daha asan baş verə bilər. Lakin sızanaqlar yalnız yağlı dəridə yaranmır. Quru və qarışıq dəri tipinə sahib insanlarda da sızanaqlar müşahidə oluna bilər.
3. Məsamələrin tıxanması
Ölü dəri hüceyrələri və dəri yağı məsamələrdə toplandıqda qara və ağ nöqtələr yarana bilər. İltihab əlavə olunduqda isə sızanaqlar meydana çıxa bilər.
4. Stress
Stress bəzi insanlarda sızanaqların artmasına təsir göstərə bilər. Stress zamanı hormonal dəyişikliklər və gündəlik qulluq vərdişlərinin pozulması dəri vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.
5. Kosmetik məhsullar
Bəzi makiyaj və dəriyə qulluq məhsulları məsamələrin tıxanmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə yağlı dəriyə uyğun olmayan ağır məhsullar sızanaqların artmasına təsir göstərə bilər.
Bu səbəbdən dəri tipinə uyğun və məsamələri tıxama ehtimalı aşağı olan məhsullara üstünlük vermək faydalıdır.
6. Üzə tez-tez toxunmaq
Gün ərzində əllərlə üzə toxunmaq dəriyə müxtəlif çirklərin və yağların keçməsinə səbəb ola bilər. Sızanaqları sıxmaq və daim əllə yoxlamaq isə iltihabı artıra və dəridə iz qalma ehtimalını yüksəldə bilər.
7. Yuxusuzluq və qeyri-sağlam həyat tərzi
Kifayət qədər yatmamaq və davamlı stress ümumi sağlamlığa təsir etdiyi kimi dəri vəziyyətinə də təsir göstərə bilər.
Daimi yuxu rejimi, balanslı qidalanma və fiziki aktivlik sağlam həyat tərzinin vacib hissələridir.
Sızanaqları azaltmaq üçün nə etmək olar?
Sızanaqların azalması üçün ilk növbədə sadə və davamlı dəriyə qulluq rutini yaratmaq lazımdır.
Üzü gündə iki dəfə təmizləyin
Üzü səhər və axşam yumşaq təmizləyici vasitə ilə yumaq artıq yağın və çirklərin təmizlənməsinə kömək edə bilər.
Üzü həddindən artıq yumaq və sərt şəkildə sürtmək isə dərini qıcıqlandıra bilər.
Sızanaqları sıxmayın
Sızanaqları sıxmaq ən çox edilən səhvlərdən biridir. Bu, iltihabı artıra, yaranın sağalmasını gecikdirə və sonradan ləkə və izlərin yaranmasına səbəb ola bilər.
Sızanaq nə qədər narahat etsə də, onu əllə sıxmaq əvəzinə uyğun dəriyə qulluq vasitələrindən istifadə etmək daha məqsədəuyğundur.
Dəriyə uyğun nəmləndirici istifadə edin
Sızanaqlı dərinin nəmləndirilməsinə ehtiyac olmadığı düşüncəsi doğru deyil. Dəriyə uyğun yüngül nəmləndirici istifadə etmək dəri baryerinin qorunmasına kömək edə bilər.
Xüsusilə sızanaq əleyhinə məhsullar istifadə edilərkən dəridə quruluq və qıcıqlanma yarana bilər.
Günəşdən qoruyucu vasitə istifadə edin
Günəş şüaları bəzi sızanaq izlərinin və tünd ləkələrin daha nəzərəçarpan görünməsinə səbəb ola bilər. Buna görə gündüz saatlarında dəri tipinə uyğun günəşdən qoruyucu vasitədən istifadə etmək faydalıdır.
Makiyajı gecə təmizləyin
Makiyajla yatmaq dəridə məhsul qalıqlarının qalmasına və məsamələrin tıxanmasına səbəb ola bilər. Buna görə yatmazdan əvvəl makiyajı tamamilə təmizləmək vacibdir.
Makiyaj fırçaları və süngərləri də mütəmadi olaraq təmizlənməlidir.
Sızanaqlar üçün hansı məhsullardan istifadə olunur?
Sızanaqlara qarşı dəriyə qulluq məhsullarında müxtəlif aktiv maddələrdən istifadə olunur. Məsələn, salisil turşusu məsamələrin təmizlənməsinə və ölü dəri hüceyrələrinin uzaqlaşdırılmasına kömək edə bilər.
Bəzi sızanaq müalicələrində benzoil peroksid və retinoidlər kimi aktiv maddələr də istifadə olunur. Lakin xüsusilə güclü və ya uzunmüddətli sızanaqlarda uyğun vasitənin seçilməsi üçün dermatoloqla məsləhətləşmək daha təhlükəsizdir.
Qidalanma sızanaqlara təsir edirmi?
Qidalanma ilə sızanaqlar arasındakı əlaqə hər insanda eyni deyil. Bəzi insanlarda yüksək glisemik qidaların çox qəbul edilməsi və müəyyən qidaların sızanaqlara təsir etdiyi müşahidə oluna bilər.
Lakin bütün insanlarda sızanaqların səbəbinin yalnız qida olduğunu düşünmək düzgün deyil. Balanslı qidalanmaq və müxtəlif qida məhsullarından kifayət qədər istifadə etmək ümumi sağlamlıq üçün vacibdir.
Sızanaqlar nə vaxt həkimə müraciət etməyi tələb edir?
Sızanaqlar çoxsaylıdırsa, ağrılı və iltihablı düyünlər yaranırsa, sinə və kürək kimi nahiyələrə də yayılırsa və ya dəridə çapıq və izlər əmələ gəlməyə başlayırsa, dermatoloqa müraciət etmək məsləhətdir.
Sızanaqlar uzun müddət davam edirsə və istifadə olunan gündəlik qulluq vasitələri nəticə vermirsə, mütəxəssis sızanaqların tipini müəyyənləşdirərək uyğun müalicə seçə bilər.
Qadınlarda sızanaqlar qəfil və güclü şəkildə başlayırsa və bununla yanaşı menstruasiya pozuntuları və ya digər hormonal əlamətlər də varsa, həkim müayinəsi xüsusilə əhəmiyyətlidir.
Sızanaqların qarşısını almaq üçün gündəlik rutin
Sadə dəriyə qulluq rutini belə ola bilər:
Səhər: yumşaq təmizləyici → nəmləndirici → günəşdən qoruyucu.
Axşam: makiyajın təmizlənməsi → yumşaq təmizləyici → uyğun qulluq vasitəsi → nəmləndirici.
Yeni məhsulu birdən-birə çox sayda vasitə ilə birlikdə istifadə etməkdənsə, tədricən tətbiq etmək və dərinin reaksiyasını müşahidə etmək daha məqsədəuyğundur.
Nəticə
Üzdə sızanaqların yaranmasına hormonal dəyişikliklər, artıq yağ ifrazı, məsamələrin tıxanması, stress və müxtəlif dəriyə qulluq amilləri təsir göstərə bilər. Sızanaqları azaltmaq üçün dərini yumşaq şəkildə təmizləmək, sızanaqları sıxmamaq, dəri tipinə uyğun nəmləndirici və günəşdən qoruyucu vasitələrdən istifadə etmək vacibdir.
Əgər sızanaqlar ağrılı, çoxsaylı və davamlıdırsa və ya dəridə izlər qoymağa başlayırsa, dermatoloqa müraciət etmək lazımdır. Səbəb düzgün müəyyənləşdirildikdə sızanaqların nəzarət altına alınması və dəridə qalıcı izlərin qarşısının alınması daha mümkün olur.
Qeyd: Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini və fərdi müalicə planını əvəz etmir.
