Uşaqlarda iştahasızlıq: Səbəbləri nələrdir və valideynlər nə etməlidir?
Uşaqlarda iştahasızlıq valideynlərin tez-tez qarşılaşdığı problemlərdən biridir. Bəzi uşaqlar müəyyən dövrlərdə əvvəlki qədər yemək istəmir, yemək zamanı süfrədən qalxmağa çalışır və ya yalnız sevdiyi qidaları seçirlər. İştahanın müvəqqəti azalması hər zaman ciddi sağlamlıq probleminin əlaməti olmur. Lakin uzun müddət davam edən iştahasızlıq diqqətdən kənarda saxlanmamalıdır.
Uşağın iştahasının azalmasına müxtəlif amillər səbəb ola bilər. Böyümə tempinin dəyişməsi, gün ərzində həddindən artıq şirniyyat və qəlyanaltı qəbul edilməsi, yemək saatlarının nizamsız olması, stress, yuxu rejiminin pozulması və fiziki aktivliyin az olması bunlardan bəziləridir. Həmçinin soyuqdəymə, boğaz ağrısı, mədə-bağırsaq problemləri və digər xəstəliklər zamanı uşaqlarda iştahanın azalması müşahidə edilə bilər.
Veten.az olaraq uşaqların sağlamlığı ilə bağlı mövzuların valideynlər üçün xüsusi əhəmiyyət daşıdığını nəzərə alırıq. Uşaqlarda iştahasızlıq barədə məlumatlı olmaq, bunun mümkün səbəblərini bilmək və hansı hallarda həkimə müraciət edilməli olduğunu vaxtında müəyyənləşdirmək valideynlər üçün vacibdir.
Uşaqlarda iştahasızlığın əsas səbəbləri
Uşaqlarda iştahasızlığın bir çox səbəbi ola bilər. Ən çox rast gəlinən səbəblər arasında:
- Gün ərzində çoxlu şirniyyat və qəlyanaltı yemək
- Yeməkdən əvvəl süd, şirə və digər içkilərin çox qəbul edilməsi
- Yuxu rejiminin pozulması
- Stress və emosional gərginlik
- Həddindən artıq yorğunluq
- Fiziki aktivliyin azalması
- Soyuqdəymə və virus infeksiyaları
- Boğaz və diş problemləri
- Qəbizlik və digər həzm problemləri
- Dəmir və bəzi vitamin-mineral çatışmazlıqları
- Yemək zamanı uşağa həddindən artıq təzyiq göstərilməsi
Uşağın yemək istəməməsi normal ola bilərmi?
Bəzi uşaqlarda iştaha gün ərzində və ya müxtəlif dövrlərdə dəyişə bilər. Xüsusilə böyümənin nisbətən yavaşladığı mərhələlərdə uşağın əvvəlki qədər yemək istəməməsi mümkündür. Əgər uşaq ümumilikdə aktivdirsə, inkişafı yaşına uyğundursa və çəkisi normal şəkildə artırsa, qısa müddətli iştaha azalması çox vaxt ciddi narahatlıq yaratmaya bilər.
Bununla belə, uşağın yeməkdən davamlı imtina etməsi, çəkisinin azalması və ya inkişafında geriləmə müşahidə olunması artıq diqqət tələb edən vəziyyət ola bilər.
Uşaqlarda iştahanı artırmaq üçün nə etmək olar?
Valideynlər ilk növbədə uşağı yeməyə məcbur etməməlidirlər. Yemək vaxtını mümkün qədər sakit və rahat mühitdə təşkil etmək daha məqsədəuyğundur.
Uşağa gün ərzində müəyyən saatlarda əsas yeməklər və sağlam ara qidalar təklif edilə bilər. Süfrədə müxtəlif və qida dəyəri yüksək məhsulların olması da vacibdir. Tərəvəz, meyvə, yumurta, süd məhsulları, ət, balıq, paxlalılar və digər faydalı qidalar uşağın yaşına uyğun şəkildə menyuya daxil edilə bilər.
Uşağın yeməkdən əvvəl çoxlu şirə, süd və ya şirin içkilər qəbul etməsi də iştahanı azalda bilər. Buna görə əsas yeməklərdən əvvəl həddindən artıq maye və qəlyanaltı qəbulunun qarşısının alınması faydalı ola bilər.
Uşağı yeməyə məcbur etmək düzgündürmü?
Uşağı zorla yedirmək düzgün yanaşma hesab edilmir. Məcburiyyət yemək vaxtının uşaq üçün stress mənbəyinə çevrilməsinə və yeməyə qarşı mənfi münasibətin formalaşmasına səbəb ola bilər.
Valideyn uşağa sağlam qida seçimləri təqdim edə, lakin nə qədər yeyəcəyinə müəyyən qədər uşağın özünün qərar verməsinə imkan yarada bilər.
İştahasızlıq hansı xəstəliklərin əlaməti ola bilər?
Uzun müddət davam edən iştahasızlıq bəzi sağlamlıq problemləri ilə əlaqəli ola bilər. Məsələn, dəmir çatışmazlığı, qəbizlik, ağız və diş problemləri, mədə-bağırsaq narahatlıqları, infeksiyalar və digər xəstəliklər zamanı uşağın yeməyə marağı azala bilər.
Buna görə də iştahasızlığın müddəti, uşağın ümumi vəziyyəti, çəkisi və inkişaf göstəriciləri nəzərə alınmalıdır. Yalnız iştahasızlığa əsaslanaraq uşağa vitamin və ya hər hansı dərman vermək məsləhət görülmür.
Nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?
Uşağın iştahasızlığı uzun müddət davam edirsə və bununla yanaşı digər əlamətlər də müşahidə olunursa, pediatrla məsləhətləşmək vacibdir.
Xüsusilə aşağıdakı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır:
- Uşaq nəzərəçarpacaq dərəcədə çəki itirirsə
- Boy və çəki artımı yaşına uyğun deyilsə
- Davamlı halsızlıq və yuxululuq varsa
- Tez-tez qusma və ya ishal baş verirsə
- Qarın ağrıları təkrarlanırsa
- Uşaq uzun müddət yeməkdən imtina edirsə
- Udma və çeynəmə ilə bağlı problem yaranırsa
- Qızdırma və digər xəstəlik əlamətləri müşahidə olunursa
Bu əlamətlərdən hər hansı biri olduqda səbəbi müəyyənləşdirmək üçün həkim müayinəsi vacibdir.
Uşaqlarda iştahasızlığın qarşısını necə almaq olar?
Uşağın gündəlik rejiminin düzgün qurulması iştahanın formalaşmasına kömək edə bilər. Müntəzəm yuxu, yaşa uyğun fiziki aktivlik, balanslı qidalanma və yemək saatlarının müəyyənləşdirilməsi sağlam qidalanma vərdişlərinin yaranmasında mühüm rol oynayır.
Valideynlər həmçinin uşağın yemək seçimlərinə diqqət yetirməli, lakin onu daim yeməyə məcbur etməməlidirlər. Yeməklərin görünüşünü daha maraqlı etmək, uşağı bəzi qidaların hazırlanmasına cəlb etmək və ailə ilə birlikdə süfrəyə oturmaq da müsbət nəticə verə bilər.
Nəticə
Uşaqlarda iştahasızlıq çox zaman müvəqqəti xarakter daşısa da, uzun müddət davam etdikdə və çəki itkisi, halsızlıq, qarın ağrısı və digər əlamətlərlə müşayiət olunduqda araşdırılmalıdır. Valideynlər uşağın qidalanmasını müşahidə etməli, onu yeməyə məcbur etməməli və şübhəli hallarda pediatrın məsləhətinə müraciət etməlidirlər.
Qeyd: Bu məqalə maarifləndirici xarakter daşıyır və həkim müayinəsini və tibbi məsləhəti əvəz etmir.
