Uşaqlar gecə niyə tez-tez oyanır? Əsas səbəblər və yuxunu yaxşılaşdırmağın yolları
Uşağın gecə ərzində bir neçə dəfə oyanması valideynləri narahat edən problemlərdən biridir. Bəzi uşaqlar oyandıqdan sonra qısa müddətdə yenidən yuxuya gedir, bəziləri isə uzun müddət sakitləşmir və valideynin köməyinə ehtiyac duyur. Xüsusilə körpələrdə və kiçik yaşlı uşaqlarda gecə oyanmaları müəyyən dövrlərdə normal inkişaf prosesinin bir hissəsi ola bilər.
Uşaqların gecə tez-tez oyanmasının müxtəlif səbəbləri var. Yaşa uyğun olmayan yuxu rejimi, gündüz həddindən artıq yatmaq, aclıq, diş çıxarma, xəstəlik, burun tutulması, otağın temperaturu, səs-küy, qorxu və ayrılıq narahatlığı uşağın gecə yuxusunun bölünməsinə səbəb ola bilər.
Veten.az olaraq uşaqların sağlamlığı ilə bağlı valideynlərin ən çox maraqlandığı suallardan birini araşdırdıq. Uşaqlar gecə niyə tez-tez oyanır, hansı səbəblər yuxunu poza bilər və uşağın daha rahat yatması üçün valideynlər nələrə diqqət etməlidir? Məqalədə bu suallara cavab veririk.
Uşaqlar gecə niyə tez-tez oyanır?
Gecə oyanmalarının səbəbi uşağın yaşından, gündəlik rejimindən və ümumi vəziyyətindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Ən çox rast gəlinən səbəblər bunlardır:
- Yuxu rejiminin düzgün qurulmaması
- Gündüz həddindən artıq yatmaq
- Aclıq və ya susuzluq
- Diş çıxarma
- Burun tutulması və soyuqdəymə
- Otağın çox isti və ya soyuq olması
- Səs-küy və işıq
- Gecə bezinin narahat etməsi
- Qorxu və kabuslar
- Ayrılıq narahatlığı
- Gün ərzində həddindən artıq yorğunluq
- Yatmazdan əvvəl telefon və planşetdən istifadə
- Fiziki narahatlıq və ağrı
Körpələr gecə niyə tez-tez oyanır?
Körpələrdə gecə oyanmaları daha çox müşahidə olunur. Bunun əsas səbəblərindən biri onların yuxu dövrlərinin böyüklərdən fərqli olmasıdır. Körpə yuxu mərhələləri arasında keçid zamanı oyana və yenidən yuxuya getmək üçün valideynin köməyinə ehtiyac duya bilər.
Körpənin aclığı, bezinin dəyişdirilməsinə ehtiyac olması, qaz sancısı, diş çıxarma və ya xəstəlik də gecə oyanmalarına səbəb ola bilər.
Buna görə körpəni hər dəfə oyandıqda dərhal xəstəlik əlaməti kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Lakin qeyri-adi ağlama, yüksək hərarət, nəfəs almaqda çətinlik və digər narahatedici əlamətlər varsa, həkimə müraciət edilməlidir.
1-3 yaşlı uşaqlar gecə niyə oyanır?
Bu yaş dövründə uşaqlarda gecə oyanmalarının səbəblərindən biri ayrılıq narahatlığı ola bilər. Uşaq valideyninin yanında olmadığını hiss etdikdə gecə oyanaraq onu axtara bilər.
Bundan başqa, gündüz yuxusunun çox uzun olması və ya axşam saatlarında uşağın həddindən artıq yorulması da gecə yuxusunun pozulmasına səbəb ola bilər.
Bu dövrdə sabit yuxu rejiminin yaradılması xüsusilə vacibdir.
Uşağın gecə tez-tez oyanmasının səbəbi diş çıxarma ola bilərmi?
Diş çıxarma dövründə bəzi uşaqlarda diş ətlərində narahatlıq yarana bilər. Bu narahatlıq xüsusilə gecə daha çox hiss olunduqda uşağın yuxusunun bölünməsinə səbəb ola bilər.
Uşaqda güclü ağrı, yüksək hərarət və ya başqa əlamətlər müşahidə edilirsə, səbəbi yalnız diş çıxarma ilə əlaqələndirmək olmaz. Belə vəziyyətdə pediatrla məsləhətləşmək lazımdır.
Uşağın gecə rahat yatması üçün nə etmək olar?
Uşağın gecə yuxusunu yaxşılaşdırmaq üçün ilk növbədə sabit gündəlik rejim yaratmaq lazımdır.
Valideynlər aşağıdakı məqamlara diqqət edə bilərlər:
1. Hər gün eyni saatlarda yatmağa çalışın
Uşağın mümkün qədər eyni saatlarda yatması və səhər oyanması yuxu rejiminin formalaşmasına kömək edə bilər.
2. Yatmazdan əvvəl sakit mühit yaradın
Yatmazdan əvvəl aktiv oyunları və uşağı həddindən artıq həyəcanlandıran fəaliyyətləri azaltmaq faydalıdır. Sakit kitab oxumaq, ilıq duş və sakit musiqi kimi rutinlər uşağın yuxuya hazırlaşmasına kömək edə bilər.
3. Telefon və planşet istifadəsini məhdudlaşdırın
Yatmazdan əvvəl uzun müddət telefon, planşet və televizor qarşısında olmaq uşağın yuxuya getməsini çətinləşdirə bilər. Buna görə yatmağa yaxın ekran qarşısında keçirilən vaxtı azaltmaq məqsədəuyğundur.
4. Yataq otağını rahat saxlayın
Uşağın yatdığı otağın həddindən artıq isti, soyuq və ya işıqlı olmamasına diqqət etmək lazımdır. Səs-küy də yuxunun bölünməsinə səbəb ola bilər.
5. Gündüz yuxusuna diqqət edin
Uşağın yaşına uyğun gündüz yuxusu vacibdir. Lakin gün ərzində həddindən artıq və ya gec saatlarda yatmaq gecə yuxusuna təsir göstərə bilər.
Uşaq gecə oyananda nə etmək lazımdır?
Uşaq gecə oyandıqda valideynin sakit davranması vacibdir. İşığı tam yandırmaq, uşağı uzun müddət oyunla məşğul etmək və ya telefon vermək onun tam oyanmasına səbəb ola bilər.
Əgər uşaq təhlükəsiz və sağlam vəziyyətdədirsə, sakit şəkildə yanında olmaq, ehtiyacını müəyyənləşdirmək və yenidən yuxuya keçməsi üçün uyğun şərait yaratmaq olar.
Uşağın gecə oyanması xəstəlik əlaməti ola bilərmi?
Bəzən gecə oyanmaları uşağın sağlamlıq problemi yaşaması ilə əlaqəli ola bilər. Burun tutulması, öskürək, qulaq ağrısı, reflüks, qaşınma və digər fiziki narahatlıqlar yuxunu poza bilər.
Əgər uşaq əvvəlki ilə müqayisədə qəfil və davamlı şəkildə gecə oyanmağa başlayıbsa və bununla yanaşı başqa əlamətlər də varsa, səbəbi müəyyənləşdirmək üçün pediatrla məsləhətləşmək lazımdır.
Hansı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır?
Uşağın gecə tez-tez oyanması uzun müddət davam edirsə və gündüz davranışına və ümumi vəziyyətinə təsir göstərirsə, həkimlə məsləhətləşmək məqsədəuyğundur.
Xüsusilə aşağıdakı hallarda tibbi qiymətləndirmə vacibdir:
- Uşaq yuxuda nəfəs almaqda çətinlik çəkirsə
- Güclü xoruldama müşahidə olunursa
- Yuxuda nəfəsin dayanması kimi hallar varsa
- Davamlı ağrı və narahatlıq varsa
- Yüksək hərarət müşahidə edilirsə
- Uşaq gündüz həddindən artıq yuxulu və halsızdırsa
- Yuxu problemi uzun müddət davam edirsə
- Uşağın inkişafı və davranışında nəzərəçarpan dəyişiklik yaranırsa
Nəticə
Uşaqların gecə tez-tez oyanması hər zaman xəstəliklə əlaqəli olmur. Xüsusilə körpələrdə və kiçik yaşlı uşaqlarda yuxu rejiminin formalaşması müəyyən vaxt tələb edə bilər. Sabit gündəlik rejim, yaşa uyğun yuxu müddəti, rahat yataq şəraiti və yatmazdan əvvəl sakit mühit uşağın yuxusunun yaxşılaşmasına kömək edə bilər.
Problem uzun müddət davam edirsə və uşaqda nəfəs alma çətinliyi, ağrı, yüksək hərarət və ya digər narahatedici əlamətlər müşahidə olunursa, valideynlər pediatrın məsləhətinə müraciət etməlidirlər.
Qeyd: Bu məqalə maarifləndirici xarakter daşıyır və həkim müayinəsini və tibbi məsləhəti əvəz etmir.
