Uşağın immunitetini necə gücləndirmək olar? Valideynlərin bilməli olduğu vacib məqamlar
Uşaqların immun sistemi böyümə və inkişaf dövründə formalaşmağa davam edir. Buna görə də xüsusilə bağçaya və məktəbə gedən uşaqlarda il ərzində bir neçə dəfə soyuqdəymə və müxtəlif tənəffüs yolu infeksiyalarına rast gəlinə bilər. Uşağın tez-tez xəstələnməsi hər zaman immunitetinin zəif olması anlamına gəlmir.
Uşağın immunitetini gücləndirmək üçün əsas diqqət sağlam və balanslı qidalanmaya, kifayət qədər yuxuya, fiziki aktivliyə, şəxsi gigiyenaya və yaşına uyğun peyvəndlərin vaxtında aparılmasına yönəldilməlidir. Tək bir qida, vitamin və ya əlavə preparat uşağın immun sistemini möcüzəvi şəkildə gücləndirmir.
Veten.az olaraq uşaqların sağlamlığı ilə bağlı valideynlərin ən çox maraqlandığı mövzulardan birini araşdırdıq. Uşağın immunitetini necə gücləndirmək olar, hansı qidalar faydalıdır, yuxunun və fiziki aktivliyin immun sisteminə təsiri nədir və hansı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır – bütün bunları məqalədə təqdim edirik.
Uşağın immunitetini gücləndirmək üçün nə etmək lazımdır?
Uşağın immun sisteminin normal fəaliyyət göstərməsi üçün sağlam həyat tərzi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Valideynlər ilk növbədə uşağın gündəlik rejiminə diqqət yetirməlidirlər.
Əsas məqamlar bunlardır:
- Balanslı və müxtəlif qidalanma
- Kifayət qədər yuxu
- Gündəlik fiziki aktivlik
- Şəxsi gigiyenaya riayət etmək
- Yaşa uyğun peyvəndlərin vaxtında edilməsi
- Kifayət qədər maye qəbul etmək
- Təmiz hava və açıq havada vaxt keçirmək
- Həddindən artıq şəkərli və yüksək emal olunmuş qidaları məhdudlaşdırmaq
- Evdə və məktəbdə sağlam gigiyena vərdişləri yaratmaq
Uşaqlar üçün hansı qidalar immunitetə faydalıdır?
Uşağın qidalanması onun ümumi sağlamlığında mühüm rol oynayır. Menyuda müxtəlif qida qruplarının olması uşağın ehtiyac duyduğu zülal, vitamin, mineral və digər qida maddələrini almasına kömək edir.
Uşağın yaşına və fərdi ehtiyaclarına uyğun olaraq menyuda tərəvəzlər, meyvələr, paxlalılar, yumurta, ət, balıq, süd və süd məhsulları, tam taxıllı məhsullar və digər qidalı məhsullar yer ala bilər.
Xüsusilə yalnız bir qidaya və ya “immunitet artıran” məhsula üstünlük vermək əvəzinə, ümumi qidalanmanın müxtəlif və balanslı olması daha vacibdir.
C vitamini immuniteti gücləndirirmi?
C vitamini immun sisteminin normal fəaliyyətində iştirak edən vacib qida maddələrindən biridir. Sitrus meyvələri, çiyələk, kivi, pomidor, bibər və bəzi digər meyvə-tərəvəzlər C vitamini mənbəyidir.
Lakin uşağa əlavə C vitamini preparatı verməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşmək lazımdır. Sağlam və müxtəlif qidalanan uşaqlarda vitamin əlavələrinin özbaşına istifadəsi düzgün yanaşma deyil.
D vitamini uşağın immuniteti üçün vacibdirmi?
D vitamini orqanizmdə bir sıra mühüm funksiyalarda iştirak edir və immun sisteminin normal fəaliyyəti ilə də əlaqəlidir. Uşağın D vitamini ehtiyacının necə qarşılanması yaşına, qidalanmasına və digər fərdi xüsusiyyətlərinə görə dəyişə bilər.
D vitamini əlavəsinin lazım olub-olmadığını müəyyən etmək üçün pediatrla məsləhətləşmək daha doğrudur. Valideynlər uşağa özbaşına yüksək dozada vitamin verməməlidirlər.
Yuxu uşağın immunitetinə necə təsir edir?
Kifayət qədər və keyfiyyətli yuxu uşağın sağlam inkişafı üçün vacibdir. Yuxu rejiminin davamlı pozulması uşağın ümumi vəziyyətinə və gündəlik fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.
Buna görə uşağın yaşına uyğun yuxu rejimi formalaşdırmaq, hər gün mümkün qədər eyni saatlarda yatıb oyanmasını təmin etmək faydalıdır.
Yatmazdan əvvəl uzun müddət telefon, planşet və digər ekranlardan istifadə etmək də yuxuya getmə prosesini çətinləşdirə bilər.
Fiziki aktivlik uşağın immunitetini gücləndirə bilərmi?
Müntəzəm fiziki aktivlik uşağın ümumi sağlamlığı üçün faydalıdır. Uşağın yaşına uyğun hərəkətli oyunlar, gəzinti, velosiped sürmək, idman və açıq havada aktiv fəaliyyətlər gündəlik həyatın bir hissəsi ola bilər.
Uşağın bütün gününü oturaq keçirməsinin qarşısını almaq və yaşına uyğun hərəkət imkanları yaratmaq sağlam həyat tərzinin əsas hissələrindən biridir.
Təmiz hava və gigiyena niyə vacibdir?
Açıq havada vaxt keçirmək uşağın fiziki aktivliyini artırmağa və gündəlik rejimin formalaşmasına kömək edə bilər. Eyni zamanda uşaqlara əlləri düzgün yumaq, öskürərkən və asqırarkən ağız-burnu örtmək kimi gigiyena qaydalarını öyrətmək infeksiyaların yayılmasının qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır.
Əllərin sabun və su ilə müntəzəm yuyulması xüsusilə yeməkdən əvvəl, tualetdən sonra və çöldən evə gəldikdə vacibdir.
Peyvəndlər uşağın immun müdafiəsində hansı rolu oynayır?
Peyvəndlər müəyyən infeksion xəstəliklərdən qorunmanın mühüm vasitələrindən biridir. Uşaqların yaşına uyğun peyvəndlərinin milli peyvənd təqviminə əsasən vaxtında aparılması vacibdir.
Valideynlər uşağın peyvəndləri ilə bağlı sualları olduqda pediatr və ya digər səhiyyə mütəxəssisi ilə məsləhətləşə bilərlər.
Uşağa immunitet üçün vitamin vermək lazımdırmı?
Valideynlərin ən çox etdiyi səhvlərdən biri uşağın tez-tez xəstələnməsini yalnız vitamin çatışmazlığı ilə əlaqələndirmək və həkim məsləhəti olmadan vitamin preparatları verməkdir.
Vitamin və mineral əlavələrinə ehtiyac uşağın qidalanmasından, yaşından və sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Hər uşağa eyni vitamin və eyni doza uyğun gəlmir.
Buna görə xüsusilə yüksək dozalı vitamin və mineral preparatlarından istifadə etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşmək lazımdır.
Uşaq tez-tez xəstələnirsə, bu immunitetin zəif olduğunu göstərir?
Xüsusilə bağçaya və məktəbə yeni başlayan uşaqlar müxtəlif infeksion xəstəliklərlə daha tez-tez qarşılaşa bilərlər. Bu, onların immun sisteminin həmin infeksiyalarla qarşılaşması ilə də əlaqəli ola bilər.
Lakin uşaqda çox ağır və ya qeyri-adi infeksiyalar, uzun müddət davam edən xəstəliklər, inkişaf və çəki problemləri və digər narahatedici əlamətlər varsa, pediatrla məsləhətləşmək lazımdır.
Uşağın immunitetini gücləndirmək üçün hansı səhvlərdən qaçmaq lazımdır?
Valideynlər uşağın sağlamlığını qorumağa çalışarkən bəzi yanlış yanaşmalardan da uzaq durmalıdırlar.
Məsələn:
- Həkim məsləhəti olmadan antibiotik vermək
- Özbaşına yüksək dozada vitamin qəbul etdirmək
- “İmmuniteti dərhal gücləndirir” iddiası ilə müxtəlif preparatlardan istifadə etmək
- Uşağı daim qapalı mühitdə saxlamaq
- Yuxu rejiminə əhəmiyyət verməmək
- Balanssız qidalanmaya yol vermək
- Uşağı siqaret tüstüsünə məruz qoymaq
Antibiotiklərin virus infeksiyalarını müalicə etmədiyini də nəzərə almaq lazımdır. Antibiotik yalnız həkim tərəfindən lazım olduğu müəyyən edildikdə istifadə edilməlidir.
Nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?
Uşaq tez-tez xəstələnirsə və valideyndə narahatlıq yaranırsa, pediatrla məsləhətləşmək faydalıdır.
Xüsusilə xəstəliklər ağır keçirirsə, uzun müddət davam edirsə, uşaqda çəki və inkişaf problemləri müşahidə olunursa və ya təkrarlanan infeksiyalar gündəlik həyatına ciddi təsir göstərirsə, tibbi qiymətləndirmə aparılmalıdır.
Nəticə
Uşağın immunitetini gücləndirməyin ən sağlam yolu balanslı qidalanma, kifayət qədər yuxu, yaşa uyğun fiziki aktivlik, şəxsi gigiyena, sağlam gündəlik rejim və peyvəndlərin vaxtında aparılması kimi əsas sağlamlıq vərdişləridir.
Uşağa özbaşına vitamin, mineral və ya digər preparatlar vermək əvəzinə, onun fərdi ehtiyaclarını pediatrla müzakirə etmək daha təhlükəsiz yanaşmadır.
Qeyd: Bu məqalə maarifləndirici məqsəd daşıyır və həkim müayinəsini və tibbi məsləhəti əvəz etmir.
