Siqareti birdən-birə tərgitmək orqanizmə nə edir?
Siqareti birdən-birə tərgitmək orqanizm üçün təhlükəli deyil, lakin nikotinə öyrəşmiş bədəndə müəyyən müddət ərzində çəkilmə əlamətləri yarada bilər. Əslində siqareti dayandırdığınız andan etibarən orqanizm nikotinin və siqaret tüstüsünün təsirindən çıxmağa və özünü bərpa etməyə başlayır. Çətinlik əsasən bədənin nikotinsiz vəziyyətə uyğunlaşması ilə bağlı olur.
Veten.az sağlamlıq mövzusunda hazırladığı bu məqalədə siqareti birdən-birə dayandırdıqda ilk saatlardan başlayaraq günlər və həftələr ərzində orqanizmdə hansı dəyişikliklərin baş verdiyini izah edir. Əsəbilik, baş ağrısı, yuxu pozğunluğu və güclü siqaret istəyi kimi əlamətlərin nə üçün yarandığını da yazıda nəzərdən keçiririk.
İlk saatlarda nə baş verir?
Sonuncu siqaretdən sonra orqanizm nikotinsiz qalmağa başlayır. Qandakı nikotin səviyyəsi tədricən azalır, karbonmonoksidin təsiri də aradan qalmağa başlayır.
İnsan bunu dərhal hiss etməyə bilər. Lakin orqanizm artıq siqaret tüstüsünün yeni dozasını qəbul etmir və bərpa prosesi başlayır.
İlk 1-3 gündə çətinliklər arta bilər
Birdən-birə siqareti tərgitdikdə ən çox hiss olunan dəyişikliklər adətən ilk günlərdə meydana çıxır. Bunlara:
- Güclü siqaret çəkmək istəyi
- Əsəbilik və gərginlik
- Narahatlıq
- Baş ağrısı
- Diqqəti toplamaqda çətinlik
- Yuxu problemləri
- İştahanın artması
- Əhval dəyişiklikləri
daxil ola bilər.
Bu əlamətlər nikotinin yaratdığı fiziki və psixoloji asılılıqla əlaqədardır. Əlamətlərin olması orqanizmin zərər gördüyü anlamına gəlmir – bədən nikotinsiz həyata uyğunlaşmağa çalışır.
Niyə özünüzü əsəbi hiss edə bilərsiniz?
Nikotin beyində müəyyən neyrotransmitterlərin, xüsusilə dopaminin fəaliyyətinə təsir edir. Orqanizm nikotinin müntəzəm qəbuluna alışdıqda onu dayandırmaq müvəqqəti olaraq əhval və davranış dəyişikliklərinə səbəb ola bilər.
Bu səbəbdən siqareti birdən dayandıran insan daha tez əsəbiləşə, narahat və ya səbirsiz ola bilər. Əksər hallarda bu vəziyyət zaman keçdikcə zəifləyir.
Baş ağrısı və halsızlıq normaldırmı?
Bəzi insanlarda siqareti birdən-birə tərgitdikdən sonra baş ağrısı, yorğunluq və diqqət dağınıqlığı yarana bilər. Bunlar nikotin çəkilməsinin mümkün əlamətlərindəndir.
Əlamətlərin şiddəti hər insanda eyni olmur. Uzun müddət və çox miqdarda siqaret çəkən şəxslərdə çəkilmə əlamətləri daha nəzərəçarpan ola bilər.
Öskürək arta bilər?
Bəzi insanlarda siqareti tərgitdikdən sonra öskürək bir müddət arta bilər. Bu, tənəffüs yollarının əvvəlki fəaliyyətinin bərpası və seliyin xaric olunması ilə əlaqəli ola bilər.
Lakin qanlı bəlğəm, güclü nəfəs darlığı, sinə ağrısı və ya davamlı, ağırlaşan öskürək kimi əlamətlər varsa, bunu sadəcə siqareti tərgitməklə əlaqələndirmək olmaz və həkimə müraciət etmək lazımdır.
Bir neçə həftə sonra nə dəyişir?
Nikotin çəkilməsinin ən güclü əlamətləri adətən zamanla azalır. Bir neçə həftə ərzində insan siqaretsiz həyata daha yaxşı uyğunlaşa bilər.
Bu müddətdə qan dövranı və ağciyər funksiyası yaxşılaşmağa başlayır. Fiziki fəaliyyət zamanı nəfəs alma daha rahat ola bilər və gündəlik enerji səviyyəsi arta bilər.
Birdən-birə tərgitmək, yoxsa tədricən azaltmaq?
Bir çox insan siqareti tamamilə dayandıraraq tərgitməyə üstünlük verir. Digərləri isə əvvəlcə siqaret sayını azaldır. Əsas məqsəd sonda siqaretdən tamamilə uzaqlaşmaqdır.
Əgər insan əvvəllər də siqareti tərgitməyə cəhd edib, lakin bacarmayıbsa, həkim və ya tütün asılılığı üzrə mütəxəssisdən dəstək almaq faydalı ola bilər. Nikotin əvəzedici vasitələr və digər müalicə üsulları bəzi insanlarda tərgitmə prosesini asanlaşdıra bilər.
Siqareti birdən tərgitməyin əsas faydası
Ən vacib məqam budur: siqareti birdən-birə dayandırmaq orqanizmi zəhərləmir və ağciyərləri “şoka salmır”. Əksinə, zərərli tüstünün qəbulunu dayandırdığınız andan etibarən bədən bərpa prosesinə başlayır.
İlk günlərdə yaranan narahatlıq, əsəbilik və siqaret istəyi əsasən nikotin asılılığının çəkilmə əlamətləridir və adətən müvəqqəti xarakter daşıyır.
Siqareti tərgitmək üçün ən doğru üsul insanın vəziyyətindən asılıdır. Uzun illərdir siqaret çəkirsinizsə və ya ciddi çəkilmə əlamətləri yaşayırsınızsa, prosesi həkim məsləhəti ilə həyata keçirmək daha məqsədəuyğundur.
