Uşaqlarda bağırsaq qurdları: Evdə nə etmək lazımdır? Təbii üsullar, əlamətlər və müalicə yolları

Uşaqlarda bağırsaq qurdları valideynlərin tez-tez qarşılaşdığı sağlamlıq problemlərindən biridir. Xüsusilə bağçaya və məktəbə gedən uşaqlarda əl gigiyenasına tam əməl edilməməsi, çirkli əllərin ağıza aparılması və yoluxmuş əşyalarla təmas nəticəsində parazitlər yayıla bilər. Uşaqda gecələr anal nahiyədə qaşınma, narahat yuxu, qarın ağrısı və iştah dəyişiklikləri müşahidə olunduqda valideynlər bunun səbəbini araşdırmalıdırlar.

Veten.Az oxucuları üçün hazırladığımız bu məqalədə uşaqlarda bağırsaq qurdlarının əsas əlamətlərini, ev şəraitində görülə biləcək tədbirləri, təbii üsulların həqiqətən nə dərəcədə faydalı olduğunu və qurdların təkrar yaranmasının qarşısını almaq yollarını izah edirik.

Uşaqlarda bağırsaq qurdları necə yaranır?

Bağırsaq qurdları insan orqanizmində yaşayan parazitlərdir. Onların müxtəlif növləri var və yoluxma yolları parazitin növündən asılı olaraq dəyişir. Uşaqlarda xüsusilə yayılan növlərdən biri bizquyruq qurdu adlanan kiçik, ağ rəngli parazitdir.

Uşaqlar çirkli əllərini ağızlarına apardıqda, yoluxmuş əşyalarla təmas etdikdə və ya parazit yumurtaları ilə çirklənmiş səthlərə toxunduqdan sonra əllərini yumadan yemək yedikdə yoluxa bilərlər.

Qurd yumurtaları dırnaqların altında, yataq dəstlərində, geyimlərdə, oyuncaqlarda və bəzi məişət səthlərində qala bilər. Buna görə də bir uşaqda yoluxma aşkarlandıqda ailənin digər üzvlərinin də yoluxma ehtimalını nəzərə almaq vacibdir.

Uşaqlarda bağırsaq qurdlarının əsas əlamətləri hansılardır?

Bağırsaq qurdlarının əlamətləri parazitin növündən, yoluxmanın səviyyəsindən və uşağın ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Bəzi uşaqlarda heç bir əlamət müşahidə olunmaya bilər.

Ən çox rast gəlinən əlamətlər bunlardır:

• Gecələr anal nahiyədə qaşınma: Bizquyruq qurdunun ən xarakterik əlamətlərindən biridir. Dişi qurdlar gecə yumurtalarını anus ətrafındakı dəriyə qoyduqları üçün qaşınma yarana bilər.

• Narahat yuxu: Uşaq gecə tez-tez oyanır, yerində rahat yata bilmir və qaşınmadan şikayətlənir.

• Qarın ağrısı: Bəzi uşaqlarda qarında narahatlıq və ağrı yarana bilər.

• İştah dəyişiklikləri: Uşaq əvvəlkindən az və ya çox yeməyə başlaya bilər. Lakin bu əlamət təkbaşına qurd olduğunu göstərmir.

• Anal nahiyədə qızartı: Davamlı qaşınma dəridə qıcıqlanmaya səbəb ola bilər.

• Bəzən nəcisdə kiçik ağ qurdların görünməsi: Bu hal parazitə şübhə yarada bilər və həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Qeyd edək ki, diş qıcama, gözaltı qaralma və iştahsızlıq kimi əlamətlər təkbaşına bağırsaq qurdlarının etibarlı göstəricisi deyil. Diaqnoz üçün uşağın vəziyyəti və uyğun müayinələr nəzərə alınmalıdır.

Uşaqlarda qurdları evdə təbii yollarla müalicə etmək mümkündürmü?

Valideynlər uşaqlara dərman vermədən əvvəl təbii üsulları sınamaq istəyə bilərlər. Lakin burada mühüm fərq var: evdə gigiyena qaydalarına əməl etmək yoluxmanın yayılmasını və təkrar baş verməsini azaldır, amma bu tədbirlər bütün qurd növlərini müalicə etmir.

Sarımsaq, balqabaq tumu, müxtəlif bitki dəmləmələri və digər xalq üsullarının uşaqlardakı bağırsaq qurdlarını etibarlı şəkildə aradan qaldırdığını təsdiqləyən kifayət qədər elmi sübut yoxdur. Buna görə də bu vasitələr həkimin tövsiyə etdiyi müalicəni əvəz etməməlidir.

1. Balqabaq tumu qurdları öldürürmü?

Balqabaq tumu qidalı məhsuldur və uşağın yaşına uyğun şəkildə, allergiya və boğulma riski nəzərə alınmaqla qidalanmaya daxil edilə bilər. Lakin balqabaq tumunun uşaqlarda bağırsaq qurdlarını etibarlı şəkildə müalicə etdiyi sübut olunmayıb.

Xüsusilə kiçik uşaqlara bütöv və sərt tumlar vermək boğulma təhlükəsi yarada bilər. Balqabaq tumunu müalicə vasitəsi kimi istifadə edərək həkimə müraciəti gecikdirmək düzgün deyil.

2. Sarımsaq qurdların qarşısını alırmı?

Sarımsaq yeməklərdə istifadə olunan adi qida məhsuludur. Lakin çiy sarımsaq yeməyin və ya sarımsaqlı qarışıqların uşaqlardakı bağırsaq qurdlarını aradan qaldırdığına dair etibarlı klinik sübut yoxdur.

Uşağa çox miqdarda çiy sarımsaq vermək mədə-bağırsaq narahatlığına səbəb ola bilər. Sarımsağı uşağın anus nahiyəsinə və ya digər həssas dəri sahələrinə çəkmək olmaz. Bu, dəridə qıcıqlanma və yanıq yarada bilər.

3. Bitki dəmləmələri və ev qarışıqları faydalıdırmı?

Bəzi ailələr qurd əleyhinə müxtəlif bitkilərdən hazırlanmış dəmləmələrdən istifadə edirlər. Lakin bitki mənşəli olması vasitənin uşaqlar üçün təhlükəsiz və təsirli olduğu demək deyil.

Bəzi bitkilər allergiyaya, zəhərlənməyə və dərmanlarla qarşılıqlı təsirə səbəb ola bilər. Xüsusilə tərkibi və dozası məlum olmayan qarışıqları uşaqlara vermək məsləhət deyil.

Ən təhlükəsiz ev tədbirləri: əllərin düzgün yuyulması, dırnaqların qısa saxlanılması, səhər duşu, alt paltarının dəyişdirilməsi və yataq dəstlərinin müntəzəm yuyulmasıdır.

Evdə qurdların yayılmasının qarşısını almaq üçün 8 vacib qayda

Bizquyruq qurdları yumurtalarının əllər və məişət əşyaları vasitəsilə ağıza keçməsi nəticəsində yayıla bilər. Buna görə evdə gigiyena tədbirləri müalicənin mühüm hissəsidir.

1. Əlləri sabunla yuyun. Uşaq tualetdən sonra, yeməkdən əvvəl və çöldən evə qayıtdıqda əllərini sabun və su ilə yumalıdır.

2. Dırnaqları qısa saxlayın. Uzun dırnaqların altında parazit yumurtaları qala bilər. Uşağın dırnaqlarını müntəzəm kəsin və təmiz saxlayın.

3. Səhər duş qəbul etdirin. Bizquyruq qurdundan şübhələnildikdə səhər duşu anus ətrafında gecə yığılmış yumurtaların uzaqlaşdırılmasına kömək edə bilər.

4. Alt paltarını hər gün dəyişin. Təmiz alt paltarı geyinmək və gecə paltarlarını müntəzəm dəyişmək vacibdir.

5. Yataq dəstlərini yuyun. Çarşaf, yastıq üzü, dəsmal və gecə geyimlərini uyğun isti temperaturda yuyun. Yumurtaların ətrafa yayılmaması üçün çirkli yataq dəstlərini çırpmayın.

6. Oyuncaqları və səthləri təmizləyin. Uşağın tez-tez toxunduğu oyuncaqları, qapı tutacaqlarını, hamam və tualet səthlərini müntəzəm təmizləyin.

7. Dırnaq yemək vərdişinin qarşısını alın. Barmaqları ağıza aparmaq parazit yumurtalarının udulmasına səbəb ola bilər.

8. Dəsmalları paylaşmayın. Hər ailə üzvünün şəxsi dəsmalı olmalıdır. Bu tədbirlər yoluxmanın təkrar baş vermə riskini azaldır.

Qurd əleyhinə dərman nə zaman lazımdır?

Uşaqda qurd olduğundan şübhələnildikdə pediatra müraciət etmək və uyğun müalicəni müəyyənləşdirmək lazımdır. Bizquyruq qurdu kimi bəzi parazitlərə qarşı mebendazol, albendazol və digər qurd əleyhinə preparatlardan istifadə olunur. Lakin uyğun dərman, doza və təkrar qəbul qaydası uşağın yaşından, çəkisindən, parazitin növündən və yerli tibbi tövsiyələrdən asılıdır.

Xüsusilə iki yaşdan kiçik uşaqlarda dərman seçimi mütləq həkimlə müzakirə edilməlidir. Körpələrə və kiçik uşaqlara özbaşına qurd dərmanı vermək təhlükəli ola bilər.

Bizquyruq qurdunda müalicənin təkrar dozası bəzi hallarda iki həftə sonra lazım olur, çünki dərmanlar qurdları öldürsə də, yumurtaları aradan qaldırmaya bilər. Təkrar yoluxmanın qarşısını almaq üçün evdə yaşayan digər şəxslərin də qiymətləndirilməsi və lazım gəldikdə eyni vaxtda müalicəsi vacibdir.

Bizquyruq qurdundan şübhələnildikdə həkim uşağın əlamətlərini qiymətləndirə və uyğun müayinə tövsiyə edə bilər.

Bəzi hallarda anus ətrafındakı dəridən şəffaf yapışqan lent vasitəsilə nümunə götürülən “lent testi” istifadə olunur. Bu test adətən səhər, uşaq yuyunmazdan, tualetə getməzdən və geyinməzdən əvvəl aparılır. Həkim lazım bildikdə nümunənin bir neçə səhər ardıcıl götürülməsini tövsiyə edə bilər.

Adi nəcis analizi bizquyruq qurdu yumurtalarını həmişə aşkar etmədiyindən, düzgün müayinə üsulunu həkim müəyyən etməlidir.

Hansı hallarda təcili həkimə müraciət etmək lazımdır?

Uşaqda güclü və davamlı qarın ağrısı, təkrarlanan qusma, nəcisdə qan, ciddi halsızlıq, susuzlaşma əlamətləri və ya səbəbi bilinməyən çəki itkisi varsa, tibbi qiymətləndirməni gecikdirmək olmaz.

Anal nahiyədə qaşınma davam edirsə, gecələr yuxu pozulursa və ya müalicədən sonra əlamətlər təkrarlanırsa, pediatrla məsləhətləşmək lazımdır. Bu əlamətlərin səbəbi mütləq qurd olmaya da bilər.

Nəticə

Uşaqlarda bağırsaq qurdları düzgün yanaşma ilə müalicə oluna bilən problemlərdəndir. Ancaq hər qarın ağrısı, iştahsızlıq və ya gecə narahatlığı qurd olduğunu göstərmir.

Evdə ən faydalı tədbirlər əl gigiyenasına riayət etmək, dırnaqları qısa saxlamaq, yataq dəstlərini və geyimləri yumaq, məişət səthlərini təmizləməkdir. Sarımsaq, balqabaq tumu və bitki dəmləmələri isə sübut edilmiş müalicəni əvəz etməməlidir.

Uşağın sağlamlığını qorumaq üçün əlamətləri düzgün qiymətləndirmək, ehtiyac olduqda müayinədən keçmək və dərmanları yalnız yaşa uyğun tibbi məsləhətlə istifadə etmək vacibdir.