Saç tökülməsinin səbəbləri nələrdir?

Saç tökülməsi həm qadınlarda, həm də kişilərdə müşahidə olunur. Gündə təxminən 50–100 saç telinin tökülməsi normal hesab edilə bilər. Lakin saçların nəzərəçarpacaq dərəcədə seyrəlməsi, baş dərisində boş sahələrin yaranması və ya tökülmənin uzun müddət davam etməsi araşdırılmalıdır. Veten.Az saytı sizə etibarlı mənbələrdən geniş məlumatlar təqdim edir

Saç tökülməsinin ən çox rast gəlinən səbəbləri bunlardır:

• İrsiyyət: ailəvi saç seyrəlməsi həm kişilərdə, həm də qadınlarda rast gəlinir.

• Stress: güclü emosional gərginlik, ağır xəstəlik və ya əməliyyatdan bir neçə ay sonra saç tökülməsi arta bilər.

• Qidalanma çatışmazlığı: dəmir və zülal kimi vacib qida maddələrinin kifayət qədər qəbul edilməməsi saç sağlamlığına təsir göstərə bilər.

• Hormonal dəyişikliklər: doğuşdan sonrakı dövr, qalxanabənzər vəz problemləri və digər hormonal dəyişikliklər tökülmə ilə əlaqəli ola bilər.

• Saça düzgün qulluq edilməməsi: saçların daim sıx yığılması, yüksək istilik və aqressiv kimyəvi prosedurlar saçın qırılmasına, bəzən isə saç köklərinin zədələnməsinə səbəb ola bilər.

• Bəzi xəstəliklər və dərmanlar: müəyyən dəri xəstəlikləri, infeksiyalar və dərmanların yan təsirləri də saç tökülməsinə gətirib çıxara bilər.

Saç tökülməsinin səbəbini müəyyənləşdirmək vacibdir. Çünki hər kəsdə eyni üsul eyni nəticəni vermir.

2. Saç tökülməsinin qarşısını almaq üçün düzgün qidalanın

Saç telləri əsasən keratin adlanan zülaldan təşkil olunur. Buna görə gündəlik qidalanmada kifayət qədər zülal və digər vacib qida maddələrinin olması saçların normal böyüməsini dəstəkləyir.

Rasionunuza aşağıdakı məhsulları daxil etməyə çalışın:

• Yumurta: zülal və digər faydalı qida maddələrinin mənbəyidir.

• Balıq: zülal və bəzi növlərində omeqa-3 yağ turşuları ilə təmin edir.

• Ət və paxlalılar: dəmir və zülal qəbuluna kömək edir.

• Qoz-fındıq və toxumlar: sağlam yağlar, sink və digər mineralları ehtiva edir.

• Yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər: folat və digər vitaminlərin mənbəyidir.

• Meyvə və tərəvəzlər: ümumi sağlamlığı dəstəkləyən müxtəlif vitamin və mineralları təmin edir.

Çox az yemək, kəskin arıqlama pəhrizləri və uzun müddət kifayət qədər kalori qəbul etməmək də saç tökülməsinə səbəb ola bilər. Buna görə saçların sağlamlığını qorumaq üçün sərt pəhrizlərdən çəkinmək və balanslı qidalanmaq vacibdir.

Vacib qeyd: Saç tökülməsinin səbəbi dəmir və ya başqa qida maddəsinin çatışmazlığıdırsa, həmin çatışmazlığın aradan qaldırılması faydalı ola bilər. Lakin analizlə təsdiqlənmiş ehtiyac olmadan yüksək dozalı vitamin və mineral əlavələri qəbul etmək məsləhət deyil.

3. Saçları sərt daramaqdan və yüksək istilikdən qoruyun

Saç tökülməsini azaltmaq üçün ən sadə addımlardan biri saç tellərini mexaniki zədələrdən qorumaqdır. Saçların yaş halda sərt daraması, tez-tez fen və düzləşdirici istifadə edilməsi onların qırılmasını artıra bilər.

Bu qaydalara əməl edin:

• Saçları geniş dişli daraqla, dartmadan darayın.

• Yaş saçlarla ehtiyatlı davranın, çünki onlar daha asan zədələnə bilər.

• Fen və düzləşdiricidən mümkün qədər az istifadə edin.

• Fen istifadə etdikdə aşağı istilik rejimini seçin.

• Saçları tez-tez rəngləməkdən və kimyəvi üsullarla düzləşdirməkdən çəkinin.

• Saçları çox sıx at quyruğu, hörük və ya topuz formasında yığmayın.

Saçı davamlı dartmaq saç köklərinə zərər verərək dartılma mənşəli saç tökülməsinə səbəb ola bilər. Bu hal uzun müddət davam etdikdə bəzi dəyişikliklər qalıcı ola bilər.

4. Baş dərisinə yumşaq masaj edin

Baş dərisinə yumşaq masaj etmək bəzi insanlarda rahatlıq yarada və saç baxımını xoş vərdişə çevirə bilər. Lakin masajın irsi və ya hormonal saç tökülməsini dayandırdığına dair güclü elmi sübutlar yoxdur.

Masaj edərkən:

• Barmaq uclarınızdan istifadə edin.

• Baş dərisini dırnaqlarla cızmayın.

• Saçları dartmayın və güclə sürtməyin.

• Baş dərisində yara, ağrı və ya iltihab varsa, masaj etməyin.

Masajı saç tökülməsinə qarşı əsas müalicə kimi qəbul etmək düzgün deyil. Əsas məqsəd baş dərisini zədələmədən ona qulluq etməkdir.

5. Zeytun yağı və kokos yağı saçlara fayda verirmi?

Zeytun yağı və kokos yağı saçlara qulluq zamanı istifadə edilən təbii məhsullardandır. Xüsusilə kokos yağı bəzi saç tellərində zülal itkisini azaltmağa kömək edə bilər. Yağlar saçın səthini yumşaldaraq quruluğu və qırılmanı azaltmağa yardımçı ola bilər.

Lakin burada vacib fərq var: saç telinin qırılmasını azaltmaq saç kökündən qaynaqlanan tökülməni müalicə etmək demək deyil.

Yağlardan istifadə etmək istəyirsinizsə:

• Əvvəlcə az miqdarda məhsul sınayın.

• Saçın uzunluğuna və uclarına tətbiq etməyə üstünlük verin.

• Dəridə qaşınma, qızartı və ya qıcıqlanma yaranarsa, istifadəsini dayandırın.

• Yağı yuyulmamış halda uzun müddət saxlamağın mütləq daha faydalı olduğunu düşünməyin.

Zeytun və kokos yağlarının irsi saç tökülməsini dayandırdığı və ya yeni saçların mütləq çıxmasını təmin etdiyi sübut edilməyib. Baş dərisində problem varsa, yağlarla özbaşına müalicəyə çalışmaq əvəzinə dermatoloqa müraciət edin.

6. Stressi azaltmağa və yuxu rejiminə diqqət yetirin

Uzunmüddətli və ya güclü stress bəzi insanlarda saç tökülməsini artıra bilər. Bəzən yüksək hərarətli xəstəlik, əməliyyat, doğuş və ya kəskin çəki itkisi kimi hadisələrdən bir neçə ay sonra saçların daha çox töküldüyü müşahidə olunur. Bu vəziyyət telogen effluvium adlanır və səbəb aradan qalxdıqdan sonra bir çox insanda saçlar tədricən bərpa oluna bilər.

Stressi idarə etmək üçün:

• Gündəlik gəzintiyə vaxt ayırın.

• Yuxu saatlarınızı mümkün qədər sabit saxlayın.

• Rahatlaşdırıcı fəaliyyətlərlə məşğul olun.

• Həddindən artıq yorğunluğa və sərt pəhrizlərə yol verməyin.

• Davamlı narahatlıq yaşayırsınızsa, müvafiq mütəxəssisdən dəstək alın.

Bu vərdişlər ümumi sağlamlıq üçün faydalıdır, lakin bütün saç tökülməsi növlərinin səbəbi stress deyil. İrsiyyət, hormonal dəyişikliklər və bəzi xəstəliklər ayrıca müalicə tələb edə bilər.

7. Saç tökülməsinə qarşı sarımsaq, soğan suyu və digər ev üsulları nə dərəcədə faydalıdır?

İnternetdə saç tökülməsinə qarşı sarımsaq, soğan suyu, müxtəlif bitki qarışıqları və efir yağları haqqında çoxlu məsləhətlərə rast gəlmək mümkündür. Lakin bu üsulların hamısının effektivliyi elmi cəhətdən təsdiqlənməyib.

Bəzi kiçik tədqiqatlarda müəyyən dəri xəstəlikləri zamanı ayrı-ayrı vasitələr araşdırılsa da, nəticələri bütün saç tökülməsi növlərinə aid etmək olmaz.

Diqqətli olun:

• Sarımsaq və soğan suyunu baş dərisinə çəkmək qıcıqlanma və allergik reaksiya yarada bilər.

• Efir yağlarını durulaşdırmadan dəriyə tətbiq etmək yanma və qıcıqlanmaya səbəb ola bilər.

• Evdə hazırlanan qarışıqlar dermatoloji xəstəliklərin müalicəsini gecikdirməməlidir.

• Saç tökülməsinə qarşı reklam edilən məhsulların təsirini yoxlamadan onlara çox pul xərcləməyin.

Saç tökülməsinin səbəbini bilmədən müxtəlif vasitələri sınaqdan keçirmək əvəzinə, təhlükəsiz saç baxımı vərdişlərinə üstünlük vermək daha məqsədəuyğundur.

8. Hansı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır?

Bəzi hallarda saç tökülməsi müvəqqəti olur. Digər hallarda isə erkən müayinə saç köklərinin daha çox zədələnməsinin qarşısını almağa kömək edə bilər.

Aşağıdakı hallarda dermatoloqa müraciət edin:

• Saçlarınız qəfil və çox miqdarda tökülürsə.

• Baş dərisində dairəvi, seyrək və ya tam tüksüz sahələr yaranırsa.

• Saç tökülməsi getdikcə artırsa.

• Baş dərisində qaşınma, ağrı, qabıqlanma və ya qızartı varsa.

• Qaş və kirpiklərdə də tökülmə müşahidə olunursa.

• Saç tökülməsi ilə yanaşı güclü yorğunluq və ya digər sağlamlıq əlamətləri yaranırsa.

Həkim zərurət olduqda qan analizləri, dəmir ehtiyatının qiymətləndirilməsi, qalxanabənzər vəz göstəriciləri və digər müayinələr təyin edə bilər. Hansı testlərin lazım olduğu fərdi vəziyyətdən asılıdır.

Nəticə: Sağlam saçlar üçün bu vərdişləri gündəlik həyatınıza daxil edin

Saç tökülməsinin qarşısını almaq üçün ilk növbədə onun səbəbini anlamaq lazımdır. Balanslı qidalanma, saçlarla zərif davranmaq, yüksək istilikdən və sıx saç düzümlərindən uzaq durmaq, stressi idarə etmək saç sağlamlığını dəstəkləyə bilər.

Təbii yağlar və ev üsulları saçın görünüşünü yaxşılaşdıra bilsə də, irsi, hormonal və ya xəstəliklə əlaqəli saç tökülməsini mütləq dayandırmır. Vitamin və mineral əlavələrini isə yalnız ehtiyac olduqda, mütəxəssis məsləhəti ilə qəbul etmək lazımdır.

Ən vacib məsləhət: Saçlarınız əvvəlkindən daha çox tökülürsə, aylarla gözləməyin. Erkən müayinə problemin səbəbini müəyyənləşdirməyə və uyğun müalicəyə vaxtında başlamağa kömək edə bilər.

Qeyd: Bu məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.