İşçi ərizə yazmasa belə məzuniyyətə göndərilə bilər? – YENİ QAYDALARIN TƏFƏRRÜATLARI

Əmək məzuniyyətinin rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı işçilər və işəgötürənlər arasında tez-tez sual doğuran məsələlərdən biri məzuniyyət üçün ərizə yazılmasının vacib olub-olmamasıdır. Xüsusilə işçi məzuniyyət vaxtı çatdığı halda ərizə təqdim etməkdən imtina edərsə, işəgötürənin hansı addımları ata biləcəyi maraq doğurur.

Veten.Az xəbər verir ki, əmək qanunvericiliyinə edilmiş dəyişikliklər nəticəsində müəyyən hallarda işçinin ayrıca ərizəsi olmadan da əmək məzuniyyətinin rəsmiləşdirilməsi mümkündür. Yeni qaydaların əsas məqsədlərindən biri işçilərin məzuniyyət hüququndan vaxtında istifadə etməsini təmin etmək və illərlə istifadə olunmayan məzuniyyət günlərinin yığılmasının qarşısını almaqdır.

Məzuniyyət üçün ərizə mütləq tələb olunur?

Yeni yanaşmaya əsasən, əmək məzuniyyətinin verilməsi hər vəziyyətdə işçinin ərizə yazmasından asılı deyil. Əgər işçinin məzuniyyət vaxtı əvvəlcədən müəyyənləşdirilibsə və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan prosedurlara əməl olunubsa, işəgötürən məzuniyyəti müvafiq qaydada rəsmiləşdirə bilər.

Burada əsas məsələlərdən biri müəssisədə əmək məzuniyyətləri cədvəlinin əvvəlcədən hazırlanması və təsdiqlənməsidir. Bu cədvəldə işçilərin məzuniyyətə çıxacağı tarixlər müəyyənləşdirilir.

İşçi ərizə yazmaqdan imtina edərsə nə baş verir?

Tutaq ki, işçinin məzuniyyəti iyulun 1-dən başlanmalıdır. Həmin tarix əvvəlcədən təsdiqlənmiş məzuniyyət cədvəlində göstərilib, lakin işçi məzuniyyətə çıxmaq üçün ərizə yazmır.

Belə halda işçinin ərizə təqdim etməməsi avtomatik olaraq məzuniyyətin baş tutmayacağı anlamına gəlmir. İşəgötürən qanunvericilikdə müəyyən edilmiş prosedura əməl etməklə məzuniyyəti rəsmiləşdirə bilər.

Lakin bunun üçün işəgötürən tərəfindən müəyyən tələblərin yerinə yetirilməsi vacibdir.

İşəgötürən işçini əvvəlcədən xəbərdar etməlidir

İşəgötürən işçini məzuniyyətə çıxacağı barədə əvvəlcədən məlumatlandırmalıdır. İşçiyə məzuniyyətin başlanma tarixi bildirilməli və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan müddətlərə əməl edilməlidir.

Bu baxımdan 5 günlük müddət xüsusilə diqqət çəkir. İşəgötürən işçiyə məzuniyyətin başlanmasına az müddət qalmış məlumat verməklə prosesi son anda həyata keçirməməlidir.

Məsələn, işçinin məzuniyyəti iyulun 1-dən başlayırsa, müvafiq əmr və rəsmiləşdirmə işəgötürən tərəfindən qanunvericiliyin tələb etdiyi müddətdə həyata keçirilməlidir.

İşəgötürən işçini istədiyi vaxt məzuniyyətə göndərə bilərmi?

Xeyr. Yeni qaydalar işəgötürənə işçini istədiyi tarixdə və heç bir prosedura əməl etmədən məzuniyyətə göndərmək hüququ vermir.

Məzuniyyətin rəsmiləşdirilməsi zamanı əvvəlcədən təsdiq edilmiş məzuniyyət cədvəli, işçinin məlumatlandırılması, müvafiq əmrin verilməsi və digər qanuni tələblər nəzərə alınmalıdır.

Yəni “ərizə yazmadın, sabahdan məzuniyyətdəsən” formasında şifahi göstəriş verilməsi qanunvericilikdə nəzərdə tutulan rəsmiləşdirməni əvəz etmir.

Məzuniyyət cədvəlinin əhəmiyyəti nədir?

Məzuniyyət cədvəli işçilərin istirahət müddətlərinin əvvəlcədən planlaşdırılmasına imkan verir. Həm işçi, həm də işəgötürən məzuniyyət tarixini qabaqcadan bildiyi üçün əmək prosesinin təşkili daha sistemli şəkildə həyata keçirilə bilər.

Bundan başqa, cədvəlin olması işçinin məzuniyyət hüququnun sonradan müxtəlif səbəblərlə qeyri-müəyyən müddətə təxirə salınmasının qarşısını almağa xidmət edir.

İşçi məzuniyyətdən imtina edə bilərmi?

İşçinin məzuniyyət tarixinin dəyişdirilməsi və ya məzuniyyətin başqa vaxta keçirilməsi üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əsaslar mövcud ola bilər. Belə hallarda işçi məsələni işəgötürənlə vaxtında müzakirə etməli və müvafiq əsasları təqdim etməlidir.

Sadəcə ərizə yazmamaq isə bütün hallarda məzuniyyətin rəsmiləşdirilməsinə maneə yaratmır.

Əgər məzuniyyət cədvəli təsdiqlənib, işçi əvvəlcədən məlumatlandırılıb və qanunun tələb etdiyi digər prosedurlar yerinə yetirilibsə, işəgötürən məzuniyyətin rəsmiləşdirilməsi üçün müvafiq tədbirlər görə bilər.

Yeni qaydanın əsas məqsədi nədir?

Qanunvericilikdəki bu yanaşmanın əsas məqsədlərindən biri işçilərin məzuniyyət hüququndan faktiki istifadə etməsini təmin etməkdir.

Çünki bəzi hallarda işçilər müxtəlif səbəblərdən illik məzuniyyətlərindən istifadə etmir və nəticədə məzuniyyət günləri uzun müddət ərzində toplanır. Bu isə sonradan həm işçi, həm də işəgötürən üçün əlavə hüquqi və maliyyə məsələləri yarada bilər.

Əmək məzuniyyətinin əsas məqsədi işçinin istirahət etməsi, əmək qabiliyyətini bərpa etməsi və növbəti iş dövrünə hazırlaşmasıdır. Buna görə də məzuniyyət hüququnun yalnız formal olaraq mövcud olması deyil, faktiki şəkildə həyata keçirilməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.

İşçilər nəyə diqqət etməlidir?

İşçilər ilk növbədə müəssisədə təsdiqlənmiş məzuniyyət cədvəli ilə tanış olmalı və öz məzuniyyət tarixlərini bilməlidirlər.

Əgər işçinin məzuniyyət tarixinin dəyişdirilməsi üçün qanuni əsası varsa, bunu son günə saxlamadan işəgötürənə bildirməsi məqsədəuyğundur.

Digər tərəfdən, işəgötürənlər də yeni qaydalardan istifadə edərkən bütün prosedurlara ciddi şəkildə əməl etməlidirlər. İşçinin ərizə yazmamasını əsas gətirərək qanunvericiliyin digər tələblərini nəzərə almadan məzuniyyət rəsmiləşdirmək düzgün yanaşma sayılmır.

Nəticə

Beləliklə, əmək məzuniyyətinin verilməsi hər bir halda işçinin ayrıca ərizə yazmasından asılı deyil. Müvafiq məzuniyyət cədvəli mövcuddursa, işçi əvvəlcədən məlumatlandırılıbsa və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər prosedurlara əməl edilirsə, müəyyən hallarda işçinin ərizəsi olmadan da məzuniyyət rəsmiləşdirilə bilər.

Bu dəyişiklik həm işçinin məzuniyyət hüququndan vaxtında istifadə etməsinə, həm də müəssisələrdə məzuniyyət prosesinin daha planlı şəkildə təşkilinə yönəlib.

Qeyd: Məzuniyyət məsələlərində konkret vəziyyətin hüquqi qiymətləndirilməsi üçün əmək müqaviləsinin şərtləri, müəssisədə təsdiqlənmiş məzuniyyət cədvəli və tətbiq olunan əmək qanunvericiliyi birlikdə nəzərə alınmalıdır.