Hər il oktyabrın 5-də dünyanın bir çox ölkəsində Beynəlxalq Müəllimlər Günü qeyd olunur. Bu əlamətdar gün cəmiyyətin inkişafında, savadlı nəslin yetişdirilməsində və milli-mənəvi dəyərlərin gələcək nəsillərə ötürülməsində mühüm rol oynayan müəllimlərin əməyinə verilən dəyərin ifadəsidir. Müəllim yalnız bilik öyrədən deyil, eyni zamanda şagirdlərinə həyat dərsi verən, onların dünyagörüşünü formalaşdıran, gələcəyə inamını artıran və düzgün yol seçməsinə kömək edən şəxsdir.
Veten.Az xəbər verir ki, 5 oktyabr – Beynəlxalq Müəllimlər Günü münasibətilə dünyanın müxtəlif ölkələrində müəllimlərin cəmiyyətdəki rolu, təhsilin inkişafına verdikləri töhfələr və pedaqoji əməyin əhəmiyyəti bir daha diqqət mərkəzinə gəlir. Bu gün müəllimlərin fədakar fəaliyyətini qiymətləndirmək, onların qarşılaşdıqları çətinliklərə diqqət çəkmək və təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsində müəllim amilinin əhəmiyyətini vurğulamaq üçün xüsusi fürsətdir.
Beynəlxalq Müəllimlər Gününün yaranma tarixi
Beynəlxalq Müəllimlər Gününün qeyd olunması təsadüfi deyil. Bu günün tarixi 1966-cı il oktyabrın 5-də Parisdə UNESCO və Beynəlxalq Əmək Təşkilatı tərəfindən müəllimlərin statusuna dair tövsiyənin qəbul edilməsi ilə bağlıdır. Həmin sənəddə müəllimlərin hüquq və vəzifələri, peşə hazırlığı, işə qəbul qaydaları, əmək şəraiti və peşəkar inkişafı ilə bağlı mühüm prinsiplər müəyyənləşdirilib.
1994-cü ildən etibarən oktyabrın 5-i dünya miqyasında Beynəlxalq Müəllimlər Günü kimi qeyd edilməyə başlanıb. Bu təşəbbüs müəllimlərin təhsil sistemindəki əvəzsiz rolunu tanıtmaqla yanaşı, onların hüquqlarının qorunmasına, peşə nüfuzunun artırılmasına və daha əlverişli iş şəraitinin yaradılmasına diqqət yönəldir.
UNESCO-nun təşəbbüsü ilə qeyd olunan bu gün müəllimlərin yalnız məktəblərdə deyil, bütövlükdə cəmiyyətin inkişafında oynadığı rolun əhəmiyyətini ön plana çıxarır.
Müəllim cəmiyyətin gələcəyini formalaşdıran əsas qüvvədir
Hər bir ölkənin inkişaf səviyyəsi onun təhsil sistemindən, təhsil sisteminin keyfiyyəti isə böyük ölçüdə müəllimlərin peşəkarlığından asılıdır. Məhz müəllimlər uşaqlara ilk bilikləri aşılayır, onların oxumaq, yazmaq, düşünmək, araşdırmaq və öyrənmək bacarıqlarının formalaşmasına kömək edirlər.
İbtidai sinifdə uşağın əlindən tutaraq ona hərfləri öyrədən müəllimdən tutmuş, yuxarı siniflərdə şagirdləri ali təhsilə və müstəqil həyata hazırlayan pedaqoqlara qədər hər kəsin bu prosesdə özünəməxsus rolu var.
Müəllimin əməyi çox vaxt yalnız dərs saatları ilə ölçülə bilməz. Dərsə hazırlaşmaq, tədris materiallarını seçmək, şagirdlərin bilik səviyyəsini qiymətləndirmək, fərdi çətinlikləri müəyyənləşdirmək və valideynlərlə əməkdaşlıq etmək müəllim fəaliyyətinin ayrılmaz hissələridir.
Yaxşı müəllim şagirdinə yalnız hazır məlumatları çatdırmır. O, eyni zamanda sual verməyi, müstəqil düşünməyi, səhvlərdən nəticə çıxarmağı və qarşıya qoyulan məqsədlərə çatmaq üçün çalışmaq vərdişini aşılayır.
Müəllimlik – biliklə yanaşı, tərbiyə və məsuliyyət deməkdir
Müəllimlik dünyanın ən məsuliyyətli peşələrindən biri hesab olunur. Çünki müəllimin verdiyi biliklər və göstərdiyi nümunə şagirdin gələcək həyatına təsir edə bilər.
Məktəbdə uşaqlar yalnız müxtəlif fənləri öyrənmirlər. Onlar dostluq, qarşılıqlı hörmət, ədalət, məsuliyyət, əməksevərlik və vətənpərvərlik kimi dəyərləri də mənimsəyirlər. Bu dəyərlərin formalaşmasında müəllimin şəxsi davranışı, ünsiyyət tərzi və şagirdlərə münasibəti mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Şagird üçün müəllim bəzən valideynindən sonra müraciət etdiyi, fikirlərinə güvəndiyi və məsləhət aldığı insan olur. Müəllimin bir xoş sözü, verdiyi düzgün məsləhət və göstərdiyi diqqət uşağın özünəinamını artıra, onun gələcək hədəflərinə təsir göstərə bilər.
Buna görə də müəllimlik yalnız peşə deyil, həm də böyük mənəvi məsuliyyət və insan yetişdirmək missiyasıdır.
Azərbaycanda müəllim əməyinin əhəmiyyəti
Azərbaycanda müəllimlik peşəsi tarixən hörmətli və nüfuzlu peşələrdən biri olub. Ölkəmizin maarifçilik ənənələrinin formalaşmasında, ana dilinin, milli ədəbiyyatın və mədəniyyətin qorunmasında müəllimlərin böyük xidmətləri var.
Azərbaycanın tanınmış maarifçiləri, ziyalıları və pedaqoqları xalqın savadlanması, məktəb təhsilinin inkişafı və milli düşüncənin formalaşması üçün mühüm işlər görüblər. Onların fəaliyyəti sonrakı nəsillərin təhsil almasına və cəmiyyətin intellektual inkişafına zəmin yaradıb.
Bu gün də Azərbaycan müəllimləri ölkənin müxtəlif bölgələrində, şəhər və kənd məktəblərində gənc nəslin təlim-tərbiyəsi ilə məşğuldurlar. Onlar şagirdlərin bilik və bacarıqlarının artırılması, ali məktəblərə və peşə təhsilinə hazırlanması, eləcə də müasir dünyanın tələblərinə uyğun yetişdirilməsi istiqamətində çalışırlar.
Müəllimin fəaliyyəti yalnız sinif otağı ilə məhdudlaşmır. Onun yetişdirdiyi şagirdlər gələcəkdə həkim, mühəndis, müəllim, alim, hüquqşünas, sahibkar və müxtəlif sahələrin mütəxəssisləri kimi cəmiyyətə xidmət edirlər. Bu baxımdan hər bir peşənin təməlində müəllimin əməyini görmək mümkündür.
Müasir dövrdə müəllimləri hansı vəzifələr gözləyir?
Texnologiyanın sürətlə inkişaf etdiyi, məlumatın daim yeniləndiyi müasir dövrdə müəllimlərin qarşısında yeni vəzifələr dayanır. Artıq tədris prosesində yalnız dərsliklərdəki məlumatların öyrədilməsi kifayət etmir. Şagirdlərə informasiyanı düzgün qiymətləndirmək, mənbələri müqayisə etmək, rəqəmsal vasitələrdən səmərəli istifadə etmək və müstəqil qərarlar qəbul etmək bacarıqları da aşılanmalıdır.
Rəqəmsal texnologiyalar, süni intellekt və onlayn təhsil imkanları müəllimlərin fəaliyyətinə yeni yanaşmalar gətirir. Bu vasitələr tədrisi daha maraqlı və əlçatan edə bilər. Bununla belə, texnologiya müəllimin şəxsi münasibətini, pedaqoji təcrübəsini və şagirdin fərdi ehtiyaclarını anlamaq qabiliyyətini tam əvəz etmir.
Müasir müəllim daim öyrənməli, yeni metodları mənimsəməli, biliklərini yeniləməli və dəyişən təhsil mühitinə uyğunlaşmalıdır. Eyni zamanda şagirdlərdə yaradıcılıq, tənqidi düşüncə, əməkdaşlıq və problem həll etmək bacarıqlarının inkişafına xüsusi diqqət yetirməlidir.
Bütün bunların həyata keçirilməsi üçün müəllimlərin keyfiyyətli təlimlərə çıxışı, peşəkar inkişaf imkanları və müasir tədris resursları ilə təmin olunması da vacibdir.
Müəllimlərin problemləri və onların dəstəklənməsinin vacibliyi
Beynəlxalq Müəllimlər Günü yalnız təbriklər və xoş sözlər üçün nəzərdə tutulmayıb. Bu tarix müəllimlərin üzləşdiyi çətinliklər barədə düşünmək və onların iş şəraitinin yaxşılaşdırılması yollarını müzakirə etmək baxımından da əhəmiyyətlidir.
Müəllimlərin üzərinə düşən böyük məsuliyyət onların sosial müdafiəsinin, əməyinin ədalətli qiymətləndirilməsinin və peşəkar inkişaf imkanlarının təmin edilməsini zəruri edir. Dərs yükü, sənədləşmə işləri, müxtəlif səviyyəli şagirdlərin ehtiyacları və valideynlərlə əməkdaşlıq müəllimlərdən ciddi vaxt və enerji tələb edir.
Müəllimlərin fəaliyyətini daha səmərəli qurmaq üçün onların fikirlərinə qulaq asmaq, məktəblərdə sağlam iş mühiti yaratmaq, lazımi tədris vasitələrini təmin etmək və uğurlu pedaqoji təcrübələri dəstəkləmək vacibdir.
Eyni zamanda müəllimlərin cəmiyyətdə nüfuzunun qorunması, onların əməyinə hörmətlə yanaşılması və təhsil prosesinin bütün iştirakçıları arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi keyfiyyətli təhsilin əsas şərtlərindəndir.
Müəllim və valideyn əməkdaşlığı təhsilin keyfiyyətinə necə təsir edir?
Şagirdin uğurlu inkişafı üçün məktəblə ailə arasında əməkdaşlıq böyük əhəmiyyət daşıyır. Müəllim uşağın məktəbdəki davranışını, dərslərə münasibətini və bilik səviyyəsini müşahidə edir. Valideyn isə onun ailədəki vərdişlərini, maraqlarını və gündəlik ehtiyaclarını daha yaxından tanıyır.
Bu iki tərəf arasında düzgün ünsiyyət olduqda uşağın qarşılaşdığı çətinlikləri vaxtında müəyyənləşdirmək və uyğun həll yolları tapmaq asanlaşır. Valideynlərin müəllimlərlə əməkdaşlıq etməsi, övladlarının təhsilinə maraq göstərməsi və məktəbin qaydalarına hörmətlə yanaşması təlim nəticələrinə müsbət təsir edə bilər.
Müəllimə hörmətin uşaqlara aşılanması da mühüm tərbiyə məsələsidir. Eyni zamanda şagirdlərin fikirlərinə hörmətlə yanaşılması, onların suallarının dinlənilməsi və fərdi xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması sağlam təhsil mühitinin formalaşmasına kömək edir.
Müəllimlər Gününün mənəvi əhəmiyyəti
İnsan həyatında elə müəllimlər olur ki, onların sözləri və verdikləri məsləhətlər illər keçsə də unudulmur. Bəzən bir müəllimin şagirdinə göstərdiyi inam onun həyatında dönüş nöqtəsinə çevrilir. Bəzən isə vaxtında deyilmiş bir cümlə uşağın öz qabiliyyətlərini kəşf etməsinə və gələcək peşəsini seçməsinə kömək edir.
Məhz buna görə də 5 oktyabr yalnız təhsil işçilərinin peşə bayramı deyil, həm də hər bir insanın öz müəllimlərini xatırlaması üçün mənəvi fürsətdir.
Bu gün keçmiş şagirdlərin müəllimlərinə zəng etməsi, onlara təşəkkürünü bildirməsi, məktəblərdə təbrik tədbirlərinin keçirilməsi və pedaqoqların əməyinin qiymətləndirilməsi xüsusi məna daşıyır.
Müəllimə göstərilən diqqət və ehtiram əslində elmə, biliyə və gələcəyə verilən dəyərin ifadəsidir. Çünki cəmiyyətin tərəqqisi üçün yalnız müasir məktəblər və yeni texnologiyalar deyil, eyni zamanda işini sevən, peşəsinə məsuliyyətlə yanaşan və şagirdlərinə dəstək olan müəllimlər lazımdır.
5 Oktyabr münasibətilə bütün müəllimlərə təbrik
Beynəlxalq Müəllimlər Günü münasibətilə Azərbaycan müəllimlərini, məktəb direktorlarını, pedaqoji kollektivləri, ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrində çalışan müəllimləri, eləcə də təhsil sahəsində zəhmət çəkən bütün mütəxəssisləri təbrik edirik.
Onlara möhkəm cansağlığı, ailə səadəti, fəaliyyətlərində uğurlar, səbir və tükənməz enerji arzulayırıq. Arzu edirik ki, hər bir müəllim yetişdirdiyi şagirdlərin nailiyyətləri ilə qürur duysun, əməyinə layiq qiymət alsın və cəmiyyətin hörmətini daim hiss etsin.
Unutmayaq ki, müəllimə verilən dəyər gələcəyə verilən dəyərdir. Bu gün sinif otağında bilik öyrənən uşaqlar sabah ölkənin inkişafına töhfə verəcək mütəxəssislər, ziyalılar və vətəndaşlar olacaqlar. Onların uğurunda isə müəllimlərin zəhməti və əməyi mühüm yer tutur.
5 Oktyabr – Beynəlxalq Müəllimlər Günü mübarək! Bütün müəllimlərimizə şərəfli və məsuliyyətli fəaliyyətlərində uğurlar arzulayırıq!
